علیرغم فضاسازیهای روزهای اخیر برخی رسانههای داخلی و خارجی از فضای بوجود آمده بین ایران و آمریکا روزنامه نیویورک تایمز طی گزارشی اذعان نمود که شرطها و خواستههای واشنگتن از تهران در مقابل کاهش تحریمها، ایران را دچار شوک خواهد کرد.
روزنامه نیویورکتایمز در مطلبی به مشکلات پیش روی روابط ایران و آمریکا پرداخت و نوشت: حسن روحانی، رئیسجمهور ایران در طول سفر خود به نیویورک به صدها سؤال پاسخ داد و حتی هنگامی که داشت این شهر را ترک میکرد، باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا با او تماس گرفت. اما برای دیپلماتهای آمریکایی و مقامات اطلاعاتی که مذاکرات با ایران را هدایت خواهند کرد، یک سؤال که واقعا حائز اهمیت است، بیپاسخ مانده است.
این روزنامه آمریکایی در ادامه اضافه کرد: در میان نگرانیهای مهمی که اوباما اظهار داشت و دو کشور باید مورد بررسی قرار دهند، این مورد وجود داشت که آیا مقامات ایرانی واقعا مایلند بخش عظیمی از زیرساختهای اتمی چند میلیارد دلاری خود را به عنوان بخشی از هزینه کاهش تحریمها رها کنند.
بر اساس این گزارش، در واشنگتن و تهران، سیاستهای داخلی برای رسیدن به توافق، شاید به اندازه انجام مذاکرات آتی در ژنو دشوار باشد. همانطور که گری سیمور، مشاور هستهای سابق اوباما گفته، آنچه هزینه کاهش تحریمهای [به اصطلاح] فلجکننده خواهد بود، سپاه پاسداران و هزاران دانشمند، مهندس و کارگر در سراسر ایران را با شوک بزرگی روبرو خواهد کرد، چرا که در این فهرست، تعطیلی راکتور آب سنگین اراک که در شرف پایان است و نیز توقف و تخریب تاسیسات زیرزمینی فردو قرار دارد.
در این گزارش آمده است: یکی از مقامات ارشدی که روحانی را در این سفر همراهی میکرد از یک خبرنگار سؤال کرد، «اگر ما فضای مناسب را فراهم سازیم، آیا اوباما قادر خواهد بود به کنگره بگوید تحریمها را لغو کند؟»
این روزنامه آمریکایی ادامه داد: مسئله این است که با توجه به نزدیک بودن زمان انتخابات میان دورهای، بعید است اعضای کنگره که تحریمهای شدید بر ضد ایران را تصویب کردهاند اکنون به لغو آنها رای دهند.
طبق این گزارش، برخی مقامات آمریکایی و ایرانی میگویند: سؤالات اساسی این است که چه چیزی مذاکرات را دشوار میسازد. رابرت اینهورن، یکی از استراتژیستهای سابق وزارت خارجه آمریکا که اکنون در موسسه بروکینگز فعالیت میکند، در این باره گفت: افراد میگویند شفافیت کافی نیست، این کافی نیست که فعالیتهای پیشرفته ایران را مشاهده کنیم؛ جایی که دوربینهای بسیار آژانس بینالمللی انرژی اتمی در آنها قرار دارند، وی افزود: نظارت میتواند به یکباره پایان یابد و زمانی که یک برنامه پیشرفته داشته باشید، اوج گرفتن آن میتواند سریع اتفاق بیفتد.
در بخش دیگری از این مطلب آمده است: راکتور آب سنگین اراک نیز که ساخت آن رو به پایان است، به ضرورت هر گونه مذاکره افزوده است. اسرائیل به طور شفاف اعلام کرده آغاز به کار این راکتور را تحمل نخواهد کرد.
اسرائیل تاکنون دو راکتور از این نوع را پیش از تکمیل تخریب کرده است؛ یکی در عراق در سال 1981 و دیگری در سوریه در سال 2007. کارشناسان میگویند، حمله به این راکتور پس از سوختگیری، فاجعه به بار خواهد آورد چرا که سوخت رادیو اکتیو در محیط رها میشود.
نیویورک تایمز در ادامه افزود: اکنون سختترین سؤال این است که آیا ایران به بازرسان بینالمللی اجازه میدهد با مردی گفتوگو کنند که سازمان سیا و غرب میگویند بسیار نگران فعالیتهای او در حوزه هستهای هستند. برای اوباما سؤال این است که آیا به آینده نگاه کند و به توقف تولید مواد هستهای در ایران امیدوار باشد یا بر تفتیش جزئیات فعالیتهای هستهای گذشته ایران پافشاری کند.
در عین حال نیویورک تایمز در بخش دیگری از گزارش خود تلاش کرد توپ را در زمین ایران بیندازد و نوشت: احتمالا تماس تلفنی روز جمعه اوباما با رئیسجمهور ایران، باعث کاهش بیاعتمادی شود و حداقل مانع شعار «مرگ بر آمریکا» در مراسمهای سالانه مهم در ایران شود و تصمیم 12 سال پیش جرج بوش، رئیسجمهور اسبق آمریکا برای قرار دادن ایران در محور شرارت را به حالت تعلیق درآورد. اما آیا آمریکا با لغو تحریمها ایران را در انجام قولهایی که داده مصمم خواهد کرد.
سوزان رایس: تحریمها باقی میماند!
همچنین مشاور امنیت ملی اوباما تأکید کرد که ایران به شرط آنچه وی «التزام به تمام تعهدات بینالمللی» نامید، حق «دسترسی» به انرژی صلحآمیز هستهای و نه تولید آن را خواهد داشت.
سوزان رایس در مصاحبه با سیانان در پاسخ به پرسشی در زمینه جدیت ایران در مذاکرات گفت: «هنوز برای اظهار نظر در این زمینه بسیار زود است. آنچه رخ داد این بود که وزیر خارجه کری به همراه وزرای خارجه روسیه، چین، انگلیس، فرانسه و آلمان و مذاکره کننده ارشد اروپا- کاترین اشتون- برای اولین بار در سطح وزرای خارجه با وزیر خارجه جدید ایران ملاقات کردند. صحبتها سازنده بودند... ایرانیها بر تعهد خود در زمینه عدم حرکت به سمت سلاح هستهای بلکه به انرژی صلحآمیز هستهای تأکید ورزیدند. ما و دیگران تأکید کردیم که ایران باید به تعهدات بینالمللی خود بر اساس قطعنامههای سازمان ملل پایبند باشد و تحریمها تا زمانی که در این زمینه اطمینان نیابیم، باقی خواهند ماند.
فرید ذکریا- مجری برنامه GPS- با اشاره به عبارت استفاده شده توسط اوباما درباره «حق دسترسی ایران به انرژی صلحآمیز هستهای»، ابراز تردید کرد که وی حق غنیسازی اورانیوم ایران را قبول داشته باشد. رایس در این زمینه گفت: «بیان این کلمات کاملاً عامدانه بود. آمریکا حرفی از حق ایران در زمینه غنیسازی صحبت نکرده است. گفتهایم: ایران به عنوان عضو انپیتی هنگامی که به تعهدات بینالمللی خود پایبند باشد- یعنی طبق التزامات آژانس و قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل- در آن صورت مانند هر عضو دیگر انپیتی حق استفاده از انرژی صلحآمیز هستهای را خواهد داشت. این یک سیاستی است که مدتهاست داریم و تازگی ندارد. اما با آن فاصله داریم زیرا ایران به التزامات خود هم اکنون پایبند نیست.
رایس افزود که در این فرآیند در ارتباط دائم با مقامات رژیم صهیونیستی است و مدعی هم نظر بودن دو طرف در مسئله فوق شد.
فضاسازیها علیه ایران
از سوی دیگر؛ در راستای فضاسازیهای رسانهای علیه کشورمان هفتهنامه انگلیسی «ساندیتایمز» در شماره جدید خود به نقل از یک منبع اسرائیلی گزارش داد «بنیامین نتانیاهو» نخستوزیر رژیم صهیونیستی در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، ادعا میکند که ایران به اورانیوم کافی برای ساخت بمب اتم دست یافته است.
روز شنبه یک مقام اسرائيلی مدعی شده بود تهران تنها چند ماه با دستیابی به بمب اتم فاصله دارد. دو روز قبل هم روزنامه صهیونیستی «معاریو» پا را از ادعاهای نتانیاهو هم فراتر گذاشته و مدعی شده بود ایران به بمب اتم دست یافته است. گزارشی که تقریباً از سوی هیچ رسانهای جدی گرفته نشد و تقریباً همه کارشناسان آن را تلاش رسانهای برای مقابله با دستاوردهای دیپلماتیک ایران ارزیابی کردند.
آنطور که «ساندیتایمز» گزارش داده است نتانیاهو در دیدار روز دوشنبه (امروز) خود با «باراک اوباما» رئیس جمهور آمریکا هم گزارشی را به وی ارائه میکند که در آن ادعا شده است ایران از زمان روی کارآمدن «حسن روحانی» پیشرفت قابل ملاحظهای در برنامه هستهای خود داشته است. نتانیاهو همچنین مدعی میشود که ایران در سایت پارچین در حال ساخت یک چاشنی انفجاری هستهای است.