گزارش خبری- تحلیلی کیهان
در حالی که دولت آمریکا تمام قد به دفاع از حکم مصادره اموال ایرانی از سوی دیوان عالی این کشور میپردازد، برخی دولتمردان قصد دارند تا با تبرئه دولت و کنگره آمریکا، تنها نهاد قضائیه این کشور را مقصر صدور حکم اخیر معرفی کنند!
حکم دیوان عالی آمریکا مبنی بر تائید پرداخت حدود 2 میلیارد دلار به خانوادههای قربانیان بمبگذاری سال 1983 در مقر نظامیان آمریکایی مستقر در بیروت از محل داراییهای مصادره شده ایران با واکنشهای فراوانی هم در داخل و هم در خارج از کشور مواجه شده است.
ریشه حکم دیوان عالی آمریکا به حکم دادگاه فدرال آمریکا در سال 2007 باز میگردد. در این حکم دادگاه فدرال آمریکا خواستار پرداخت مبلغ 2/65 میلیارد دلار به خانوادههای قربانیان انفجار سال 1983 بیروت و چند انفجار دیگر شده بود.این حکم در سال 2014 تایید و قرار شد به بهانه پرداخت غرامت، نزدیک به 2 میلیارد دلار از محل مبالغ بلوکهشده بانک مرکزی ایران برداشت شود.
بانک مرکزی، سپس با استناد به قراردادی بین ایران و آمریکا در سال 1955 که به موجب آن واشنگتن از برداشت از این حساب منع شده، درخواست تجدید نظر در حکم صادر شده را کرد. اما از سوی دیگر، کنگره وارد عمل شد و در سال 2012 قانونی با عنوان «کاهش تهدیدهای حقوق بشر ایران و سوریه» صادر کرده که مجوز برداشت از حساب بانک مرکزی و پرداخت غرامت به خانوادههای قربانیان این حمله را میدهد.
انتشار این حکم تنها چندماه پس از اجرایی شدن توافق هستهای میان ایران و غرب اما و اگرهای فراوانی را در افکار عمومی ایجاد کرد؛ نگرانیهایی که این احتمال را به وجود آورده بود که احتمالا آمریکاییها در سالهای بعد نیز با چنین راهکارهایی، مانع رسیدن ایران به اهداف اقتصادی پیش بینی شده در برجام برسند.
پس از صدور این حکم از سوی دیوان عالی آمریکا برخی از مقامات دولتی گویا ذوق زده نیز شدند و با لحنی فرافکنانه شروع به مقصر نشان دادن دولت قبل شدند؛ رویهای که در دولت یازدهم به هیچ وجه تازه نیست.
مثل همیشه یقه دولت قبل را بگیرید
در نخستین این موضعگیریها معاون اول رئیس جمهور در نشست مشترک مدیران عامل بانکهای خصوصی و دولتی پیرامون حکم دیوان عالی آمریکا گفت: متأسفانه با بیتدبیری کامل 2 میلیارد اوراق آمریکایی خریدند و این باعث شد که آمریکاییها به راحتی این منابع را ابتدائا مسدود و سپس مصادره کنند.
پس از اظهار نظر جهانگیری شاهد سلسلهای از مواضع مشابه از جانب دولتیها بودیم چرا که روز شنبه در اقدامی هماهنگ سیف رئیس کل بانک مرکزی و بعیدی نژاد مدیرکل سیاسی وزارت امور خارجه نیز هر یک به نحوی دولت قبل را مقصر اصلی در مصادره 2 میلیارد دلار از داراییهای کشورمان از سوی آمریکاییها معرفی کردند و پس از مقصرنمایی دولت قبل اعلام کردند که صدور این حکم ارتباطی با برجام ندارد و این بی ارتباطی حکم دیوان عالی آمریکا با برجام تبدیل به مطلع سخنان مقامات دولت یازدهم در هفته اخیر و پس از صدور این حکم شد.
پیش از این از برجام به عنوان سندی یاد میشود که قرار است مواضع خصمانه آمریکا را نسبت به جمهوری اسلامی متعادل کند و این در واقع روح برجام معرفی میشد ولی با صدور این حکم و دفاع تمام قد دولت اوباما از حکم ضد ایرانی دیوان عالی آمریکا نشان داد که طرف آمریکایی حتی ذرهای برای روح برجام ارزش قائل نیست ولی دیپلماتهای دولت یازدهم همچنان ارزشی فی ذاته برای برجام قائلند که هیچ خدشهای نباید بر آن وارد شود.
کارشکنی پایان ناپذیر طرف آمریکایی
در حالی که برخی از دولتمردان دولت یازدهم به هر قیمتی از برجام دفاع کرده و تحمل نقد از این توافق را ندارند، طرف آمریکایی پس از برجام نه تنها از حجم فشارهای خود بر ایران نکاست بلکه بنا به هر دلیل واهی و کودکانهای کشورمان را متهم و مستوجب پرداخت غرامت میکند که یک مورد آن همین تازگیها بود که طی آن دادگاهی در آمریکا با مقصر جلوه دادن کشورمان در حملات یازده سپتامبر، ایران را محکوم به پرداخت غرامت کرد.
در شرایطی که از میان 19 نفری که متهم به ترتیبدادن حملات مشکوک یازده سپتامبر شدند، 15 نفر ملیت سعودی، 2 نفر ملیت اماراتی، یک نفر ملیت لبنانی و یک نفر ملیت مصری داشتند و حتی یک ایرانی در میان آنها نیست، دادگاهی در ایالت نیویورک آمریکا ایران را به پرداخت 10/5 میلیارد دلار غرامت به خانوادههای قربانیان حادثه یازده سپتامبر و شرکتهای بیمه متقبل هزینههای آن حادثه محکوم کرده است.
بر اساس حکم «قاضی جورج دانیلز»، ایران باید به خانواده هر یک از قربانیان یا وصی آنها مبلغ 2 میلیون دلار غرامت بپردازد. شرکتهای بیمه هم باید 3 میلیارد دلار غرامت از ایران دریافت کنند. علت صدور این حکم مضحک هم آن است که ایران نتوانسته در برابر اتهاماتی که در خصوص حوادث یازده سپتامبر به این کشور از سوی دادگاه وارد شده، از خود دفاع کند.
علاوه بر آن پس از برجام و طی سه ماه اخیر از شدت رفتار ضد ایرانی طرف آمریکایی کاسته نشد چرا که شاهد زنجیرهای از اقدامات، از اتخاذ تحریمهای موشکی و حقوق بشری گرفته تا تحریک برخی از اعراب جاه طلب و حامی تکفیر در منطقه ضد ایران هستیم که تنها بخش ناچیزی از همه اقدامات ضد ایرانی دولت آمریکا در دوران پسا برجام است.
تماسهای بیحاصل
در این اوضاع و احوال که دیگر هیچ امیدی به ابراز صداقت و اعتماد از جانب طرف آمریکایی نیست، معلوم نیست بنا به چه دلیلی برخی از مقامات هنوز سعی دارند تا نگاه خوشبینانه به دولت آمریکا را حفظ کنند.
در تازهترین این نوع اظهارات ظریف در پاسخ به پرسش خبرنگار نیویورکر مبنی بر اینکه «به نظر میرسد توافق هستهای با برخی مشکلات روبرو شده، میتوانید درباره این مشکلات توضیح بدهید؟» اذعان کرد که «مهمترین مشکل این است که ایالات متحده، بعد از هشت سال متفرق کردن همه با هراسافکنی و وضع جریمههای سنگین علیه کسانی که میخواستند با ایران تجارت کنند، خودش را کنار کشیده است. میلیاردها دلار جریمه علیه موسسات مختلف مالی اروپا وضع شد. ایالات متحده بایستی به بانکهای مختلف میرفت و میگفت، گذشتهها گذشته.»
وزیر خارجه ایران همچنین حکم دیوان عالی آمریکا برای پرداخت حدود 2 میلیارد دلار به خانوادههای قربانیان بمبگذاری سال 1983 بیروت واکنش نشان داد و گفت: «کل احترامم به دستگاه عدالت آمریکا از بین رفت.»
نکته قابل تامل در مصاحبه ظریف با نیویورکر دقیقاً همین جاست که ایشان تا کنون بنا به چه دلیلی برای دستگاه عدالت آمریکا احترام قائل بودهاند. مگر تاکنون این نهاد احترامی برای منافع کشورمان قائل بوده که یک مقام دولتی ایرانی برای نهاد قضائیه یک قدرت استکباری احترام قائل باشد و گذشته از این امر یکی از پایههای باز شدن مجدد این پرونده و مصادره اموال بلوکه شده کشورمان، کنگره آمریکاست که با وضع مغرضانه یک قانون که تنها نسبت به این موضوع صدق مییابد دست دیوان عالی این کشور را برای مصادره اموال کشورمان فراهم ساخت.
وزیر خارجه کشورمان بیشک نسبت به این امر و دخل و تصرف کنگره در صدور این حکم وقوف لازم را دارد حال به چه دلیلی تنها با تبرئه کردن دولت و کنگره آمریکا تنها نهاد عدالت این کشور را مقصر جلوه میدهد. مگر میتوان در حوزه گرایشات ضد ایرانی تفاوت و تفکیکی میان دولت، کنگره و نهاد قضاوت آمریکا قائل شد.
ظریف در این مصاحبه اذعان میکند که «بسته به شرایط ممکن است «دو تا سه بار در روز» با همتای آمریکاییاش تماس حاصل کند.» ولی گویا این حجم فزاینده تماسها هیچ تغییر و تاثیری در طرف آمریکایی ایجاده نکرده و نه تنها بعد از برجام حجم گستاخیهای ضد ایرانی آنها را نکاسته بلکه طرف آمریکایی در سودای بدعتهای جدید برای بیتاثیر کردن تاثیرات احتمالی برجام است.
حمایت تمام قد دولت آمریکا
از تصمیم دادگاه
سخنان مقامات آمریکایی نشان میدهد که هیچ انفکاکی میان گفتار و عمل دولت آمریکا با کنگره و تصمیم نهاد قضائیه در این کشور ندارد چرا که «جان کربی» سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اخیراً در پاسخ به سوال خبرنگاری که از وی در خصوص موضع واشنگتن در قبال نارضایتی ایران از این تصمیم دادگاه آمریکایی و تصمیم ایران برای شکایت در لاهه پرسیده بوده پاسخ داد:« ظریف میتواند از طرف خود و دولتش سخن بگوید و نیت خودشان را منعکس کند ولی ما کماکان از تصمیم دادگاه حمایت میکنیم.»
کربی ادامه داد: «این تصمیم دادگاه در دفاع از آمریکاییهایی گرفته شده که به دلیل اقدامات ناشی از حمایت ایران از تروریسم، دچار رنج و عذاب شدهاند.»
گفتنی است که به گزارش فارس، دولت آمریکا روز یکشنبه اعلام کرد از تصمیم دیوان عالی این کشور برای موافقت با برداشت از حساب ایران به بهانه پرداخت غرامت به خانواده قربانیان حمله به مقر نظامیان آمریکایی در بیروت، حمایت میکند.
یک مقام وزارت خارجه آمریکا در مورد اثر این حکم بر آینده توافق هستهای ایران و گروه موسوم به 1+5، به روزنامه هافینگتون پست گفت که این تصمیم «هیچ ارتباطی» با تعهدات واشنگتن و تهران در برنامه جامع اقدام مشترک، ندارد.
وی افزود: «ما همواره از پرداخت غرامت به خانوادههای قربانیان در این پرونده حمایت کردهایم. ما معتقدیم که تصمیم دیوان عالی با تعهدات بینالمللی ایالات متحده همخوان است. این پرونده، به نحوی قدرتمند فرآیند قضایی را طی کرده، از جمله توسط عالیترین دادگاه ما.»
برداشت 2 میلیارد دلار اموال ایران
دزدی بینالمللی است
علیاکبر ولایتی روز سهشنبه در حاشیه دیدار با قائم مقام وزیر خارجه سوئیس در جمع خبرنگاران در پاسخ به سوالی درباره مصادره دو میلیارد دلار از اموال ایران از سوی آمریکا اظهارداشت: دشمنی آمریکا با جمهوری اسلامی ایران از ابتدای انقلاب بوده و کماکان برقرار است.
وی تصریح کرد: این اقدام نشاندهنده تناقض گویی مسئولان آمریکایی است که از یک طرف در گفتوگو با وزیر امور خارجه ایران میگویند متعهد به انجام مسئولیتهای خود و رفع تحریمها هستند و از سوی دیگر به شکلهای دیگر تحریمهای جدید برقرار میکنند و بر سر روابط قانونی و آزاد تجاری بین ایران و سایر کشورها مانع تراشی میکنند.
وی تأکید کرد: بدون تردید کاری که آنها کردند یک دزدی بینالمللی است و جمهوری اسلامی ایران در احقاق حقوق خود مُصر خواهد بود و حق خود را از آمریکاییها خواهد گرفت؛ همانطور که در نوبت قبلی هم پس از گذشت سالها بالاخره توانستیم مطالبات خود را با مقاومتی که نشان دادیم، دریافت کنیم.
غارت 2 میلیارد از اموال بلوکه کشورمان
با برجام منافات دارد
آیتالله قربانعلی دری نجفآبادی عضو هیئت رئیسه مجلس خبرگان نیز با اشاره به غارت دو میلیاردی اموال ایران از سوی آمریکا اظهار داشت: این مسئله نشاندهنده این است که آمریکا از موضع لجاجت با ملت بزرگ ما برخورد کرده و نمیخواهد از یک روال منطقی و خردمندانه در روابط بینالملل پیروی کند.
دری نجفآبادی با تاکید براینکه آمریکا برمبنای زورگویی، قلدری و پروندهسازی و همچنین ادعاهای بیاساس کار خود را پیش میبرد خاطرنشان کرد: آمریکا اتهام بیاساسی مطرح کرده و مبلغ مورد نظر را نیز بیاساس برداشت کردند، بنابراین اقدام آنها از لحاظ حقوق انسانی و حتی از نظر برجام قابل قبول نیست.
امام جمعه اراک ادامه داد: این اقدام آمریکا در حالی صورت گرفت که آنها باید با نشان دادن در باغ سبز اعلام میکردند که ما آماده هستیم حقوق ملت ایران را به رسمیت بشناسیم و آن را جبران کنیم اما نهتنها این گونه نیست بلکه در حال حاضر نزدیک به 60 سال است که آنها از برخورد مستکبرانه با ملت ایران دست بر نمیدارند.
شانه خالی کردن دولت از زیر بار مسئولیت اموال ایران را بازنمیگرداند
همچنین حجتالاسلام دخیل عباس زارعزاده مهریزی نماینده مردم بافق و مهریز درباره مباحث پیش آمده درباره مصادره دو میلیارد دلار از اموال بلوکه شده کشورمان به حکم دیوان عالی آمریکا گفت: متاسفانه ما در داخل، عادت به خودزنی کردهایم.
وی اضافه کرد: یعنی به جای تأمین منافع ملی وقتی به مشکلی برمیخوریم به دنبال مقصری در داخل گشته و سعی میکنیم گناه را به گردن او بیاندازیم.
مهریزی با اشاره به اینکه هر دولتی با قبول وضعیت موجود مسئولیت میپذیرد، گفت: اینکه دولتها از زیر بار مسئولیت خود شانه خالی کنند و تقصیر مشکلات را به گردن دولتهای قبلی بیاندازند چیزی را حل نمیکند.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: از آنجا که ما در ایران برنامهریزیهای بلندمدت نداشته و به صورت آزمون و خطا و به روز عمل میکنیم قطعا خطاهایی در حوزه اجرا از ما سر میزند، اما هر دولتی که بر سر کار میآید با پذیرش مسئولیتهای مقتضی قدرت را در دست میگیرد و سعی در اصلاح آن میکند.
نماینده مردم بافق و مهریز در مجلس شورای اسلامی با یادآوری اینکه رئیس جمهور وعده 100 روزه برای حل مشکلات داد و اعلام میکرد که در مذاکرات باب بهشت را به روی ملت باز میکنیم تصریح کرد: آیا دولت هنگام مذاکره با آمریکاییها نمیدانست که با شیطان و دشمنی مذاکره میکند که هر لحظه درصدد پیاده کردن توطئهای علیه ایران است؟
مسئولان به دزدهای سرگردنه و غارتگران اموال ایران پاسخی در شأن ملت دهند
حجتالاسلام محمدیان رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها در رابطه با غارت 2 میلیارد دلاری آمریکا از اموال بلوکهشده ایران، گفت: آمریکا دارای یک خوی استکباری است و از روحیه استکباری آمریکا، چنین اقدامی خیلی عجیب نیست.
محمدیان ادامه داد: آمریکاییها اخیرا در رابطه با نقش عربستان در 11 سپتامبر با مشکل داخلی روبرو شدهاند و نقش عربستان هم در این رابطه نقش بسیار پررنگی است، به همین دلیل آمریکاییها بهدنبال راهی هستند تا این مسئله را از اذهان عمومی دور نگه دارند.
وی افزود: یکی از استراتژیهای راهبردی آمریکا، ارتباط با عربستان و داشتن کشورهایی مانند عربستان در منطقه است، حال در این شرایط بحث نقش عربستان در حادثه 11 سپتامبر مطرح میشود. یکی از دلایلی که آمریکائیها در این زمان اموال ایران را به غارت میبرند میتواند این باشد که آنها بدنبال ایجاد فضای جدیدی در آمریکا هستند تا ذهنها را از نقطه اصلی دور کند.
محمدیان اظهار داشت: انتظار میرود مسئولان دولتی با غارت 2 میلیارد دلاری آمریکا از اموال بلوکهشده ایران محکمتر و با صلابتتر برخورد کنند، اگر آمریکا بخواهد مانند دزد سرگردنه با اموال ملت ما برخورد کند نیاز است در مقابل این حرکت آمادگی و نحوه پاسخ دادن مسئولان کشور ما در شان ملت باشد.