نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری 92 چه كسانی هستند؟
آنهایی كه می آیند
انتخابات ریاستجمهوری یازدهم، بیست و چهارم خرداد برگزار میشود و رفتهرفته كشور، رنگ و بوی انتخابات به خود میگیرد؛ اما این گرم شدن فضا اتفاق نمیافتد مگر با طرح اظهارنظرهایی از سوی چهرههای سیاسی كه خود را برای نامزدی انتخابات آماده میكنند. اگرچه زمان رسمی ثبتنام نامزدها برای انتخابات ریاستجمهوری، اردیبهشت اعلام شده است، اما در این دوره نیز همچون دورههای گذشته، مدتها قبل از زمان رسمی ثبتنام، نامزدهای انتخاباتی، فعالیتهای خود را آغاز كردهاند تا میزان اقبال جامعه به خودشان را ارزیابی كنند. از چهرههای سرشناسی چون علیاكبر ولایتی، حدادعادل و محسن رضایی در میان این نامزدهای غیررسمی وجود دارند تا افرادی چون حسن سبحانی و مصطفی كواكبیان كه برخی در تائید شدن «رجل سیاسی» بودن آنها از سوی شورای نگهبان تردید دارند. كسانی هم هستند همچون خاتمی و آیتالله هاشمی كه در معرض نامزدی احتمالی هستند. برخی از این چهرهها از جمله ولایتی، حدادعادل و قالیباف یا باهنر، آلاسحق و متكی در قالب ائتلاف، پا به این عرصه گذاشتهاند و بقیه نیز به صورت مستقل و البته با گرایشهای سیاسی خاص خود در این میدان حضور یافتهاند.حضور این نامزدهای غیررسمی تاكنون به حدود 30 نفر میرسد كه البته میتوان انتظار داشت كه برخی از آنها در ادامه به نفع فرد دیگری از حضور در رقابت كنار بكشند یا این كه نتوانند صلاحیت لازم را از سوی شورای نگهبان بهدست بیاورند. در دورههای گذشته انتخابات نیزگرچه تعداد نامزدها در ابتدا بالا بوده است،اما تعداد آنهایی كه توانستهاند به مرحله نهایی برسند، هرگز دورقمی نبوده است.
ریشسفید فرهنگ و سیاست در میدان
اكنون غلامعلی حدادعادل را میشود از ریشسفیدهای نوظهور اصولگرایان دانست. بعد از نسل قدیمی ریشسفیدان اصولگرا مانند عسگراولادی، اكنون حدادعادل است كه ریشسفیدی میكند. بعد از ناكامی در ریاست مجلس هشتم و نهم در برابر علی لاریجانی او زمین بازی خود را در سیاست تغییر داد. حدادعادل در مقام رئیس فراكسیون اصولگرایان مجلس سعی كرد در قضیه سعید مرتضوی دولت و مجلس را آشتی بدهد، میان اصولگرایان حكمیت كند و ائتلاف سیاسی و تشكیلاتی برقرار كند تا چالشهای درون اصولگرایان را مدیریت كند. حدادعادل در كنار قالیباف و ولایتی با ائتلاف 2+1 به میدان آمده است. بجز طیف سنتی اصولگرایان، حدادعادل مورد حمایت بسیاری دیگر از اصولگرایان ازجمله جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی است.
دیپلمات معتمدی كه با ائتلاف میآید
علیاكبر ولایتی، 16 سال وزیر خارجه بود و اكنون در مقام مشاور بینالملل رهبر معظم انقلاب در دیپلماسی پنهان و آشكار ایران حضور دارد. جمع این سالها بعلاوه مقبولیتی كه ولایتی بین رجال سیاسی كشور دارد، او را ترغیب كرده است كه حتما به میدان بیاید و حتی پیشنهاد تشكیل ائتلاف 2+1 را به قالیباف و حداد بدهد.
پرونده هستهای و حواشی آن مثل تحریمها بیتردید یكی از اولویتهای رئیسجمهور آینده خواهد بود و ولایتی هفتاد ساله حتما در این مورد حرفهایی برای گفتن دارد، برخلاف بسیاری از نامزدها، ولایتی مخالف جدی ندارد و این شاید به شانس بزرگ او تبدیل شود.
شهرداری كه میخواهد كشورداری كند
محمدباقر قالیباف، چهل و هشت ساله، فرمانده پیشین نیروی هوایی سپاه، فرمانده پیشین نیروی انتظامی و شهردار فعلی پایتخت از معدود اصولگرایانی است كه به سبد رای سنتی و معلوم اصولگرایان اكتفا نكرده است. قالیباف چشم امیدی به جذب آرای طبقه متوسط و نخبگان دارد و همین برگ برنده او در انتخابات ریاست جمهوری یازدهم است.
حضور هشت ساله در شهردای تهران، فعالیت های عمرانی قابل توجه در شهر تهران، سازوبرگ رسانهای و حضور در ائتلاف 2+1 هم به او فرصتی مناسب برای عرض اندام سیاسی داده است.
اگر قالیباف رئیسجمهور شود، دومین رئیسجمهوری خواهد بود كه بعد از احمدینژاد از خیابان بهشت به پاستور نقل مكان میكند.
وزیر اخراجی به دنبال ریاست جمهوری
نام متكی به نوعی با كشور سنگال گره خورده است. منوچهر متكی كه یكی از طولانیترین دورههای وزارت را در دولت احمدینژاد داشت سرانجام در زمان سفری كاری كه در سال 89 به سنگال داشت از كار بركنار شد تا خبر عزلش را از مقامات سنگالی بشنود.
او در انتخابات مجلس نهم به جبهه متحد اصولگرایان پیوست و برای رسیدن اصولگرایان به وحدت تلاش كرد، اما خودش در آن انتخابات نامزد نشد.
او در دورههای اول و هفتم مجلس، نماینده بود و در انتخابات سال 84 در ستاد انتخاباتی علی لاریجانی فعال بود. متكی چندی قبل در نامهای به مردم ایران، حضور خود را به عنوان یكی از نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری یازدهم اعلام كرد تا یكی از نامزدهایی باشد كه قبل از عید، تكلیف مردم را در مورد آمدن یا نیامدنش روشن كند.
جبهه پیروان خط امام و رهبری نیز از متكی به عنوان یكی از گزینههای خود برای انتخابات یاد كرده است.
نائب رئیس، با لابی گسترده
محمدرضا باهنر، نمایندهای كه بجز مجالس اول و ششم، در سایر دورهها حضور داشته است یكی دیگر از افرادی است كه حضور خود در انتخابات ریاستجمهوری را اعلام كرده است. باهنر دبیركل جامعه اسلامی مهندسین است و در دورههای اخیر، معمولا در قامت نایب رئیسی مجلس انجام وظیفه كرده است. او سیاستمداری است كه از لابی گستردهای برخوردار است و در مجلسهای مختلف، معمولا توانسته در رایزنیهایی كه با نمایندگان داشته، نظراتش را در طرحها و موضوعات مختلف در مجلس دخالت دهد. او كه بتازگی نامزدی خود را اعلام كرده است چندی قبل گفته بود كه از سوی جبهه پیروان به عنوان یكی از گزینهها برای انتخابات برگزیده شده و اخلاقا صحیح نمیداند كه به اعضای این جبهه پاسخ منفی بدهد.
سیاستمدار محجوب
سیدعلیاكبر ابوترابیفرد، برادر آزاده معروف مرحوم ابوترابی است كه چهرهای بسیار شبیه به برادر نیز دارد. او سیاستورزی را كمتر از یك دهه قبل با نمایندگی مردم قزوین شروع كرد و امروز با وجود آنكه عضو هیچ كدام از دو فراكسیون عمده مجلس نهم نیست، نایب رئیس مجلس است.
تجربه دو دوره نایب رئیسی مجلس، پیوند با روحانیت، شهره بودن به داشتن شخصیت اخلاقی، مقبولیت در میان اصولگرایان، او را در آستانه این تصمیم قرار داده است كه بخت خود را در میدان انتخابات یازدهم بسنجد. البته هنوز حضور او قطعی نشده است.
روحانی اصولگرای تكنوكرات با شعار قانونگرایی
مصطفی پورمحمدی، معاون خارجی وقت وزارت اطلاعات و وزیر كشور دولت اول احمدینژاد كه بلافاصله بعد از خروج از دولت در سال 1387 به دستگاه قضایی نقل مكان كرد و ریاست سازمان بازرسی كل كشور را بهعهده گرفت، جزء افرادی بود كه خیلی زود از وی به عنوان نامزد ریاست جمهوری یاد شد.
ترجیعبند سخنان انتخاباتی و انتقادی پورمحمدی در ماههای اخیر قانونشكنی دولت احمدینژاد بوده است.
پورمحمدی از سوی دیگر معاونت سیاسی آیتالله مهدوی كنی در جامعه روحانیت مبارز را هم بهعهده دارد و میتواند برای كسب اولین منصب انتخابی خود روی حمایت طیفی از روحانیون هم حساب كند.
روحانی با شعار اعتدال
حسن روحانی، رئیس مركز تحقیقات استراتژیك مجمع تشخیص مصلحت نظام كه تا قبل از دوم خرداد 1376 یكی از چهرههای مدرن جناح راست محسوب میشد، بعد از دوره اصلاحات، ترجیح داد به یك روحانی میانهرو نزدیك به هاشمیرفسنجانی شناخته شود.
حسن روحانی از جمله نامزدهایی است كه «حضور قطعی» خود را در انتخابات یازدهم اعلام كرده است. او نیز انتقاد از سیاست خارجی و اقتصادی احمدینژاد را در دستور كار خود قرار داده است. حسن روحانی همچنان عضو جامعه روحانیت مبارز است و سابقه مدیریت پرونده هستهای در سالهای 84 ـ 1382 را در كارنامه خود دارد. شاید یكی از داغترین مناظرههای احتمالی انتخابات یازدهم، مناظره سعید جلیلی و حسن روحانی بر سر موضوع هستهای باشد.
به دنبال فراهم كردن فضا
اسحاق جهانگیری، متولد سال ۱۳۳۶ در سیرجان است. جهانگیری در سال ۱۳۶۳ در انتخابات دومین دوره مجلس از حوزه انتخابیه جیرفت به نمایندگی رسید و در دوره سوم مجلس نیز به عنوان نماینده جیرفت در مجلس حضور داشت.وی در سال ۱۳۷۱ در دولت هاشمیرفسنجانی به سمت استاندار اصفهان منصوب شد و به جای غلامحسین كرباسچی نشست. جهانگیری از موسسان كارگزاران سازندگی و اكنون عضو شورای مركزی این حزب است.با پیروزی سیدمحمد خاتمی در انتخابات، جهانگیری به عنوان وزیر معادن و فلزات منصوب شد و در هر دو دوره ریاستجمهوری خاتمی وزیر صنایع و معادن بود.او در مورد نامزدی خود در انتخابات ریاستجمهوری اظهارنظر چندانی نكرده است، اما به عنوان یكی از گزینههای احتمالی اصلاحطلبان برای حضور در انتخابات مطرح است.
جهانگیری، این روزها فعالیتهای سیاسی خود را بیشتر كرده و چندی قبل نیز به همراه دو نفر دیگر از اصلاحطلبان با رهبر معظم انقلاب دیدار و گفتوگو داشت.
هاشمی در برابر آزمونی دیگر
آیـــتالله هاشمیرفسنجانی یكی از افرادی است كه در معرض نامزدی انتخابات ریاستجمهوری قرار دارد. البته فرزندان او در گفتوگوهایی تاكید كردهاند كه او نامزد نخواهد شد، اما با وجود این برخی چهرههای سیاسی تلاش دارند تا او را به میدان انتخابات بفرستند. او چندی قبل طرح دولت وحدت ملی را مطرح كرد كه چندان مورد اقبال واقع نشد و بعد هم در یكی دو سخنرانی از انتخابات آزاد سخن گفت كه این موضوع نیز انتقادهایی را به دنبال داشت.
آیتالله هاشمیرفسنجانی كه سابقه دو دوره ریاستجمهوری و دو دوره ریاست مجلس را در كارنامه دارد و در حال حاضر نیز ریاست مجمع تشخیص مصلحت را برعهده دارد، این روزها در سخنرانیهای مختلف، انتقادهای خود از دولت را به شكلی شفافتر بیان میكند.
بسیاری از چهرههای سیاسی، وجود آیتالله هاشمیرفسنجانی در انتخابات 84 را یكی از دلایل پیروزی احمدینژاد در مرحله دوم این انتخابات میدانند و بر همین اساس به او توصیه میكنند كه این تجربه را مجددا تكرار نكند، اما با وجود این توصیهها و مخالفت آیتالله هاشمیرفسنجانی با درخواستها برای نامزدی در انتخابات، نمیتوان مطمئن بود كه شاهد نامزدی این پیر دنیای سیاست در انتخابات ریاستجمهوری آینده نباشیم.
اصلاح طلب پایبند به اصول
محمد شریعتمداری، چهرهای اقتصادی است كه بهواسطه حضورش در دولت خاتمی، یكی از نامزدهای اصلاحطلب انتخابات ریاستجمهوری محسوب میشود.
او در انتخابات ریاستجمهوری سال 76 در جمعیت دفاع از ارزشها به دنبال ریاستجمهوری ریشهری بود، اما پس از ناكامی ریشهری، از سوی خاتمی در دولت به كار گرفته شد و در سالهای 76 تا 84، مسئولیت وزارت بازرگانی را برعهده داشت. شریعتمداری درباره كنار كشیدن خود از نامزدی در انتخابات گفته است: اگر آقایان هاشمیرفسنجانی، خاتمی، ناطق و حسن خمینی نامزد شوند كنار میكشم.
سردار بختیاری با شعار اقتصادی
محسن رضایی یا به تعبیر عامیانهتر و مرسومتر «آقامحسن» برای بار سوم است كه بخت خود را در انتخابات ریاستجمهوری میسنجد، اما برخلاف دو انتخابات سال 84 و 88، محسن رضایی تبلیغات و سفرهای انتخاباتی را به هفتههای آخر موكول نكرد و اكنون ماههاست كه سفرهای انتخاباتی خود را در استانهای زاگرسنشین ادامه میدهد. محسن رضایی در فضای مجازی نیز یكی از پرحجمترین تبلیغات را دارد.
ایجاد فدرالیسم اقتصادی، مهمترین و اصلیترین رویــكرد فــرمانده پیشین سپاه در انتخابات ریاستجمهوری خواهد بود.
چهره اقتصادی موتلفه
یحیی آلاسحق كه سابقهای سی ساله مدیریتی در اقتصاد ایران دارد، درسال ۱۳۶۰ با تصدی مدیریت مركز تهیه و توزیع منسوجات به دولت پیوست و به عنوان معاون حبیبالله عسكراولادی در وزارت بازرگانی مشغول به فعالیت شد. او پس از آن در وزارت دفاع و وزارت صنایع و معادن نیز به عنوان معاون وزیر اشتغال داشت، اما سابقه وزارت او به دوران دولت دوم آیتالله هاشمیرفسنجانی برمیگردد كه آلاسحق، سكانداری وزارت بازرگانی را برعهده گرفت.وی دو بار در سالهای ۱۳۸۵ و ۱۳۸۹ در انتخابات اتاقهای بازرگانی شركت كرد و موفق شد به عنوان نماینده بخش خصوصی وارد اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران شود. آلاسحق كه اكنون ریاست اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران را عهدهدار است، به عنوان گزینه حزب موتلفه به جبهه پیروان معرفی شده است و در كنار محمدرضا باهنر، متكی و پورمحمدی به عنوان گزینههای انتخاباتی جبهه پیروان در فضای انتخاباتی كشور مطرح است.
مخالف جدی تحریم انتخابات
این چهره سیاسی معتدل از دیار بادگیرهاست. محمدرضا عارف در سال 1330 به دنیا آمده و مسئولیتهای زیادی تاكنون داشته است. عارف در دولت سیدمحمد خاتمی به معاون اولی برگزیده شد و در این مسئولیت، حضوری بیحاشیه داشت.
عارف از چندی قبل، فعالیتهای سیاسی خود را گسترده كرده و با حضور در جمع دانشجویان و اقشار مختلف دیگر، ضمن انتقاد از سیاستهای دولت فعلی، راهكارهایی برای حل مشكلات ارائه میكند.
او البته اعلام كرده كه هنوز حضورش در انتخابات قطعی نیست و در صورتی كه اصلاحطلبان با محوریت سیدمحمد خاتمی به اجماع برسند از آن تبعیت میكند. با توجه به تلاش اصلاح طلبان در متقاعد كردن خاتمی برای نامزدی عملا حضور عارف بستگی تام به حضور یا حضور نیافتن خاتمی پیدا كرده است.
عارف همواره یكی از منتقدان جدی آن دسته از اصلاحطلبان است كه به دنبال مسائلی از جمله تحریم انتخابات بوده و معتقد است كه حتی اگر حضورش تنها 10درصد در حضور پرشكوه مردم تاثیرگذار باشد، باید در انتخابات شركت كند.
چهره هایی كه شاید بیایند
به جز افرادی كه حضور خود را به صورت رسمی و یا تلویحی در انتخابات ریاست جمهوری آینده اعلام كرده اند، برخی چهره ها هم هستند كه گرچه تا كنون در این زمینه اظهار نظری نكرده اند، اما برخی جریان ها و تشكل های سیاسی به دنبال تشویق آنها برای حضور در عرصه رقابت انتخابات ریاست جمهوری هستند. ازمهم ترین آنها سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی است كه جبهه پایداری بشدت در حال رایزنی برای متقاعد كردن اوست.
كامران باقری لنكرانی ، وزیر بهداشت دولت نهم و سخنگوی جبهه پایداری نیز از جمله همین افراد است در این فهرست همچنین می توان به چهره ای چون علیرضا زاكانی ، نماینده تهران در مجلس و محمد علی نجفی، عضو اصلاح طلب شورای شهر تهران اشاره كرد.
وزیر مسكن دهه 60، رئیسجمهور دهه 90؟
محمد سعیدیكیا، وزیر وقت راه و مسكن و مسئول بنیاد مسكن در دولتهای موسوی، هاشمی و مسئول بازسازی شهر زلزلهزده بم در دولت خاتمی، یكی از چهرههایی بود كه خیلی زود در میانه سال 1391 برای حضور در انتخابات یازدهم ریاست جمهوری اعلام آمادگی كرد.حضور او در دولتهای مختلف نشاندهنده روحیه خاص و صرفا اجرایی و ستادی سعیدیكیاست، اما سعیدیكیا كه به پركاری و بیحاشیه بودن در كابینههای مختلف معروف بود، چطور تصمیم گرفته است بدون حمایت حزبی و تشكیلاتی، بدون داشتن رسانه وارد انتخابات ریاستجمهوری یازدهم شود، چندان روشن نیست.سعیدیكیا از جمله نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری است كه سفرهای انتخاباتی خود را بهصورت منظم و هدفمند در دانشگاههای سراسر كشور آغاز كرده است.
نامزد ناكام انتخابات مجلس
مصطفی كواكبیان، دبیركل حزب مردمسالاری كه در انتخابات مجلس نهم نتوانست از حوزه سمنان به مجلس راه یابد، این روزها به دنبال رسیدن به پاستور است. چندی قبل پس از برگزاری كنگره حزب مردمسالاری، اعلام شد كه این حزب او را به عنوان نامزد مورد حمایت خود برای انتخابات ریاستجمهوری معرفی كرده است.
درخواست ها به حد نصاب رسید
علی فلاحیان، وزیر اطلاعات دولت آیتالله هاشمیرفسنجانی یكی دیگر از چهرههایی است كه نامزدی خود را برای انتخابات اعلام كرده است. وی چندی قبل اعلام كرد درخواستها از او برای اعلام نامزدی در انتخابات به حد نصاب رسیده است و به همین دلیل وی نامزد این دوره از انتخابات ریاستجمهوری خواهد شد.
اقتصاددان مستقل اصولگرا
حسن سبحانی، نماینده مردم دامغان در مجلس هفتم و هشتم، اقتصاددان اصولگرایی است كه ترجیح داده است به صورت منفرد و مستقل به عرصه سیاست و صحنه انتخابات ریاستجمهوری یازدهم وارد شود.
بسیاری از خبرنگاران و نمایندههای مجلس تذاكرات و نطقهای آرام، اما انتقادی سبحانی را در پارلمان به یاد دارند كه البته چندان برد رسانهای و ژورنالیستی پیدا نمیكرد. شاید سبحانی بیشتر به فرصت حضور در تبلیغات انتخاباتی و بیان دغدغهها و هشدارهای اقتصادیاش میاندیشد تا احتمال برنده شدن در این رقابت سخت.
پا به توپ شدن آقای خاص با پاس احمدینژاد
اكنون دیگر همه میدانند كه نظر احمدینژاد در انتخابات یازدهم ریاست جمهوری روی اسفندیار رحیممشایی است. مشایی در طول هشت سال ریاست جمهوری احمدینژاد مانند سایه در كنار او بوده است، اكنون این سایه میخواهد از حاشیه به متن بیاید. احمدینژاد كه ریاست جمهوری خود را مدیون سر دادن شعار عدالت و جذب آرای طبقات آسیبپذیر بود، قصد دارد ـ بهزعم خود ـ با یك پاس طلایی مشایی را با شعار ملیگرایی پا به توپ كند تا گل دیگری برای تیم احمدینژاد رقم بخورد؛ هرچند حرف و حدیثها درباره تائید صلاحیت مشایی زیاد است، اما تا فهرست نامزدهای نهایی از سوی شورای نگهبان اعلام نشود، نمیتوان از حضور یا حضور نیافتن اسفندیار دولت احمدینژاد مطمئن بود.