در روایات آمده است که بدخوئی انسان را از خدا وخلق خدا دور می‌کند و گناهی است که آمرزیده نمی‌شود. در مقابل خوشرویی مایه نجات آدمی و سعادت در دنیا و آخرت معرفی شده است.

در احادیث رسیده از اهل بیت(ع) به وفور درباره حسن خلق و خوشخویی سخن به میان آمده است.

در این میان آموزه‌های امام رضا علیه السلام در باب خوشرویی می‌تواند ما را در جهت نیل به اخلاق حسنه و کسب رضایت الهی و شادمان سازی بندگان خدا و راه‌یابی به بهشت جاودان یاری نماید.

امام رضا علیه السلام در این زمینه به نقل از پدران بزرگوارشان به نقل از پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: الخلق السیئ یفسد العمل کما یفسد الخل العسل = بد اخلاقی عمل را تباه می‌کند، چنانکه سرکه عسل را تباه می‌کند. [عیون اخبار الرضا(ع) ج 2 ص 37]

همچنین آن حضرت در بیان مقام و منزلت انسان خوشرو باز هم به نقل از رسول اکرم(ص) می‌فرماید: ان العبد لَیُنال بحسن خلقه درجةَ الصائم القائم = انسان مؤمن با حسن خلق خویش به درجه روزه دار می‌رسد. [عیون اخبار الرضا(ع) ج 2 ص 37]

و در باب پاداش الهی برای شخص خوش اخلاق و نیکخو می‌فرماید: ما من شیی اثقل فی المیزان من حسن الخلق = در ترازوی عمل آدمی در روز قیامت، چیزی برتر از حسن خلق نهاده نمی‌شود. نیز فرمود: در ترازوی عمل چیزی سنگین تر از خلق نیکو نیست.[اخبار الرضا(ع) جلد 2 ص 37]

* سیره اخلاقی امام رضا علیه السلام

* خوشرو و خوش برخورد بود

در باره سیره اخلاقی امام رضا علیه السلام هم نقل شده که آن حضرت فردی خوشرو و خوش برخورد بود. از این رو، با هر مسلمانی به سادگی رابطه برقرار می‌کرد و راه دوستی را با او باز می‌نمود و همگان با آن حضرت به زودی انس می‌گرفتند و می‌توانستند به خانه‌ی وی رفت و آمد نمایند، در کنارشان بنشینند و هم سخن شوند.

* به هیچ کس به دیده‌ی تحقیر نمی‌نگریست

هم چنین به هیچ کس به دیده‌ی تحقیر نمی‌نگریست. اندیشه‌اش این بود که همگان از یک پدر و مادر و از یک اصل و ریشه اند و دلیلی برای برتری یکی بر دیگران وجود ندارد مگر به تقوا و پرهیزکاری.

* هرگز از او ناسزایی شنیده نشد

هرگز از او ناسزایی شنیده نشد. از این جهت، سخنان و خطابات آن بزرگوار به مردم، دوستان و شیعیان و حتی غلامان و خدمتکارانش احترام آمیز و چنان بود که گویی با اهل خانه‌ی خود معاشرت دارد. از این رو، آن حضرت در یکی از سخنانش در همین راستا چنین می‌فرماید : محبت نسبت به مردم و اظهار دوستی بدانان نیمی از عقل می‌باشد.[تحف العقول صفحه 520 حدیث 15 + بحارالانوار جلد 78 صفحه 335]

* نگاهی همراه با متانت و مهربانی داشت

هم چنین آن بزرگوار در روابط خود با مردم نگاهی همراه با متانت و مهربانی داشت و با چهره‌ای گشاده با آنان برخورد می‌کرد. به گونه‌ای که افراد می‌آمدند و بدون هیچ گونه مشکلی مشکلات خود را با وی در میان می‌گذاشتند.[در مکتب عالم آل محمد ص 121]

* با بداخلاق وصلت نکنید

حسین بن‏بشّار واسطی می‏گوید: «کتبت الی ابی الحسن الرّضا علیه‏السلام: إنّ لی قرابة قد خطب إلیّ و فی خلقه سوء، قال: لا تزّوجه ان کان سیّئ الخلق». در نامه‏ای به حضرت رضا علیه‏السلام نوشتم یکی از بستگانم به خواستگاری نزد من آمده ولی شخص بداخلاق و درشت‏خویی است. حضرت در پاسخ فرمود: اگر این چنین است با او وصلت مکن.

[وسائل الشیعه، ج14، ابواب مقدمات نکاح، ب30، ح1، ص54]

* خوبی‌ها را نزد گشاده رویان بجوئید

امام رضا علیه‏السلام در باب تمجید از خوشرویان از پدران بزرگوار خود نقل می‏کنند که رسول گرامی صلی اللّه‏ علیه و آله فرمودند: «اطلبوا الخیر عند حسان الوجوه فانّ فعالهم أحری أن یکون حسنا». خوبی‌ها را نزد گشاده رویان بجوئید زیرا رفتار و کارهایشان سزاوارتر و نزدیکتر به خوبی است. [دوستى در قرآن و حدیث، ص 216،ح 535]

و نیز فرمودند: مَن تَبَسَّمَ فى وَجهِ أخیهِ المُؤمِنِ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ حَسَنَةً؛ هر که به روى برادر مؤمنش لبخند بزند، خداوند برایش ثوابى خواهد نوشت.[دوستى در قرآن و حدیث، ص 216،ح 535]

* بیشترین اهل بهشت

امام رضا علیه السلام ضمن آنکه اخلاق پسندیده را بهترین همراه انسان معرفی می‌کند ؛ در روایتی دیگر می‌فرماید: سئل رسول الله صلی الله علیه و آله عن اکثر ما یدخل به الجنة. قال: تقوی الله و حسن الخلق، از رسول الله صلی الله علیه و آله درباره‌ی بیشترین چیزی که به وسیله‌ی آن (افراد) داخل بهشت می‌شوند سؤال شد. حضرت فرمودند: تقوای الاهی (پرهیزگاری) و خوش اخلاقی.

[عیون اخبار الرضا علیه السلام ج 2 ص 38 ح 107]

* نزدیک‌ترین افراد به پیامبر(ص) در روز قیامت

امام رضا (ع) همچنین ضمن بیان ویژگی انسان مؤمن به عنوان دارنده اخلاق نیکو و خوشرفتار نسبت به خانواده، درباره جایگاه انسان‌های خوشرو و خوش اخلاق به نقل از رسول اکرم(ص) می‌فرماید: « أَقْرَبُکُمْ مِنِّی مَجْلِساً یَوْمَ الْقِیَامَةِ أَحْسَنُکُمْ خُلُقاً وَ خَیْرُکُمْ‏ لِأَهْلِهِ»؛ نزدیک‌ترین شما به من در روز قیامت، خوش اخلاق ترین شما و بهترین شما نسبت به اهلش است.[عیون اخبار الرضا(ع)، ج2، ص38]

منبع: قدس آنلاین- حسینعلی پورافضلی