هشتم شهریور سال 1360 بود که محمدعلی رجایی، رئیس جمهوری وقت ایران و محمدجواد باهنر، نخست وزیر و همچنین تنی چند از دولتمردان و مسئولان وقت نظام در جلسه شورای عالی امنیت ملی گردهم آمده بودند، اما دفتر نخست وزیری توسط منافقان کوردل و نفوذی سازمان مجاهدین خلق، منفجر شده و تنی چند از دولتمردان و مسئولان نظام از جمله رجایی و باهنر به مقام رفیع شهادت نائل آمده و برخی نیز مجروح شدند، از این‌رو هشتم شهریور به نام «شهدای دولت» در تاریخ ماندگار شد.
 
به گزارش ایسنا، منطقه آذربایجان شرقی، چند هفته پس از انفجار دفتر نخست‌وزیری در شامگاه ۲۲ شهریور ۱۳۶۰ آیت‌الله املشی، دادستان کل کشور در تلویزیون حاضر شد و مسعود کشمیری را به عنوان عامل انفجار نخست‌وزیری معرفی کرد. آیت‌الله ربانی املشی گفت: «عامل انفجار نخست‌وزیری همان شخصی بود که نام او در بین شهدا برده شد و روز اول در کنار شهیدان عزیز، رییس‌جمهوری و نخست‌وزیر محبوب ما به عنوان شهید سوم قلمداد و جنازه‌ای به نام او به وسیله مردم تشییع شد. مسعود کشمیری که در نخست‌وزیری جا باز کرده بود، تقریبا از همه چیز اطلاع داشت و دبیر شورای امنیت بود…».
 
مروری بر زندگانی شهیدان رجایی و باهنر

شهید رجایی و شهید باهنر هر دو در سال 1312(یكی در كرمان و دیگری در قزوین) متولد شده و بعد از گذران دوره‌های مختلف تحصیلی، هر دو از دهه چهل وارد مبارزات سیاسی شدند.

شهید رجایی با ورود به گروه‌های مسلح دهه40، در متن مبارازت جدی علیه رژیم شاه قرار گرفته و سال‌ها در زندان رژیم منحط پهلوی زیر شدیدترین شكنجه‌ها قرار داشت. او در سال 1357 در نتیجه مبارزات مردم از زندان آزاد شد. در سال 1358 نیز به عنوان نماینده مردم تهران به مجلس راه یافته و در سال 1359 به عنوان اولین نخست وزیر جمهوری اسلامی انتخاب شد.

او پس از عزل بنی‌صدر، با انتخاب مردم به مقام ریاست جمهوری رسید. در مجموع 28 روز به عنوان رییس‌جمهوری ایران خدمت کرد و در هشتم شهریور همان سال توسط منافقین به شهادت رسید.
 
شهید باهنر نیز در سال 1335 وارد دانشگاه شده و در سال 1337 دكترای الهیات خود را اخذ كرد. او از سال 1341 در متن مبارزات اسلامی قرارگرفته و بارها در  زندان‌های رژیم پهلوی زیر شکنجه قرار گرفت؛ روشنگری‌های او در مساجد تهران به ویژه مسجد جلیلی، مسجد هدایت و مسجد جامع تهران زبانزد خاص و عام بود. وی در سال 1350 از سوی رژیم، ممنوع‌المنبر شد و تا پیروزی انقلاب نقش مهمی در سازماندهی نیروهای مسلمان ایفا كرد.

او از جانب شورای روحانیت مؤتلفه مسوول آموزش معارف اسلامی بود. پس از پیروزی انقلاب نیز مسئولیت‌های مختلفی بر عهده گرفته و در سال 1360 نیز ابتدا به دبیر کلی حزب جمهوری اسلامی و سپس به عنوان نخست‌وزیری منصوب شده و در نهایت در انفجار دفترنخست‌وزیری در همین سال به مقام رفیع شهادت نائل آمد.
 
منویات حضرت امام خمینی(ره) در مورد شهیدان رجایی و باهنر

امام خمینی(ره) در رابطه با شخصیت شهید رجایی در اولین سالگرد شهادت شهیدان رجایی و باهنر در تاریخ 7 شهریور 61(صحیفه نور جلد 16 صفحه 445) فرموده بودند: «... ارزش آقای رجایی، ارزش آقای باهنر، ارزش آقای بهشتی و ارزش این ائمه جمعه مظلوم ما به این نبود كه یك مثلا دستگاهی دارد ارزش‌شان به این بود كه "خودی" بودند، با مردم بودند، برای مردم خدمت می‌كردند مردم احساس كرده بودند كه این‌ها برای آن‌ها دارند خدمت می‌كنند ولهذا آن همه تبلیغاتی كه با دست‌های فاسد بر ضد مرحوم بهشتی بالخصوص- آن‌قدر كارها كردند و نسبت به مرحوم رجایی هم، آن آدم فاسد آن‌قدر پافشاری كرد و اذیت كرد، مردم اعتنایی هیچ به او نكردند و همان‌طور با آن‌ها رفتار كردند مردم همان‌طور آن تلافی‌هایی كه در آن وقت سر آن مظلوم درآمد، مردم درست كردند، بعد از فوت ایشان آن‌طور كردند و همه شما باید وضع‌تان یك همچو وضعی باشد. من امیدوارم كه همه این وضع را توجه به آن بكنید و حفظش بكنید بخواهید اسلام حفظ بشود. این وضع را باید حفظ بكنید. بخواهید كه ایران حفظ بشود. همین را باید حفظش كنید. بخواهید خودتان محفوظ بمانید. همین را باید حفظ كنید...».
 
ایشان در پیامی به مناسبت سالگرد انفجار دفتر نخست وزیری در تاریخ 8 شهریور 1365(صحیفه امام جلد 20 صفحه 124 و 125) نیز تاکید کرده‌اند: «...آقای رجایی یك نفر آدمی بود كه دستفروشی (می‌كرد) در بازار از قراری كه گفتند. من در مطالعاتی كه در ایشان كردم به نظرم آمد كه از حال دستفروشی‌اش تا حال ریاست جمهوری، در روح او تاثیری حاصل نشد. چه بسا اشخاصی هستند كه اگر كدخدای ده بشوند، تغییر می‌كنند به واسطه ضعفی كه در نفس‌شان هست، تحت تاثیر آن مقامی كه پیدا می‌كنند واقع می‌شوند، و اشخاصی هستند كه مقام تحت تاثیر آن‌هاست از باب قوت نفسی كه دارند. و آقای رجایی، آقای باهنر در عین حالی كه خوب، یكی‌شان رییس‌جمهور بود، یكی‌شان نخست وزیر بود، این‌طور نبود كه ریاست در آن‌ها تاثیر كرده باشد، آن‌ها در ریاست تاثیر كرده بودند؛ آن‌ها ریاست را آورده بودند زیر چنگ خودشان، ریاست آن‌ها را نبرده بود تحت لوای خودش، و این یك درسی است كه انسان باید از این‌ها یاد بگیرد...».
 
منویات مقام معظم رهبری در مورد شهیدان رجایی و باهنر

مقام معظم رهبری نیز در بیانات خود در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیأت دولت به مناسبت هفته دولت در سوم شهریور سال 1395، در مورد شهیدان رجایی و باهنر، بیان کردند: «...این دو نفر واقعاً الگو بودند؛ از جهات مختلف، از جهت اخلاص، از جهت پُرکاری. البتّه فرصتی نشد برایشان که چند سالی ادامه بدهند، لکن سالی که نکوست از بهارش پیدا است، نوع کاری که اینها می‌کردند -مخصوصاً مرحوم رجائی که خب مدّت بیشتری هم بودند- نشان میداد که [کار] همین‌جور پیش خواهد رفت؛اخلاص و علاقه و مردمی‌بودن و تلاش فراوانو [مانند اینها]. لعنت خدا بر دستهای منافق و جنایتکاری که این دو عزیز را به خاک و خون کشید؛...».
 
ایشان در بیانات خود در دیدار رئیس‌جمهوری و اعضای هیأت دولت به مناسبت هفته دولت در دوم شهریور سال 87 نیز بیان کردند: «...و یاد شهیدانی را که بحمدالله هفته‌ی دولت مزین به نام آنهاست، گرامی میداریم. این ذکر شهید رجایی و شهید باهنر - که این دو برادر عزیز، حقیقتاً مظهر علم و عمل بودند - در هفته‌ی دولت، یک امر مغتنمی است؛ یک چیز نمادین و باارزشی است. معنایش این است که ما - که مسئولین بخشهای مختلف کشور هستیم - در رفتار عمومی خودمان، نگاهمان به همان ارزشهایی باشد که برجستگی شخصیت این دو عزیز، به خاطر آن ارزشهاست».
 
وصیت نامه شهید رجایی

بیست روز قبل از شهادت، قبل از ترك خانه برای شركت در جلسه‌ای مهم، همسر رجایی به او گفت: «پیشنهاد می‌كنم وصیت‌نامه‌ی جدیدی بنویسید. وصیت‌نامه قبلی را سال‌ها پیش نوشته‌اید». رجایی به یادآورد كه در سال 1352 قبل از این‌كه به زندان برود، وصیت‌نامه‌ای نوشته بود و آن‌ روز، هشت سال از نوشتن آن وصیت‌نامه می‌گذشت. كمی فكر كرد. سپس كاغذی خواست تا وصیت‌نامه‌ای جدید بنویسد. متن آخرین وصیت‌نامه‌ی شهید رجایی بدین شرح است؛

«بسم الله الرحمن الرحیم
این بنده كوچك خداوند بزرگ با اعتراف به یك دنیا اشتباه، بی‌توجهی به ظرافت مسئولیت از خداوند رحیم طلب عفو و از همه برادران و خواهران متعهد تقاضای آمرزش خواهی می‌كنم. وصیت حقیقی من مجموعه زندگی من است. به همه چیزهایی كه گفته‌ام و توصیه‌هایی كه داشته‌ام در رابطه با اسلام و امام با انقلاب تأكید می‌نمایم. به كسی تكلیف نمی‌كنم ولیگمان می‌كنم اگر تمام جریان زندگی مرا به صورت كتاب در‌آورند برای دانش‌آموزان مفید باشد. هر چه از مال دنیا دارم متعلق به همسر و فرزندانم می‌باشد. كیفیت عملكرد را طبق قانون شرع به عهده خودشان می‌گذارم. برادرم محمدحسین رجایی وصی و همسرم ناظر و قیم باشند. خدای را به وحدانیت، اسلام را به دیانت، محمد(ص) را به نبوت و علی و یازده فرزندان معصومین علیهم‌السلام را به امامت و پس از مرگ را به قیامت و خدای را برای حسابرسی به عدالت قبول دارم و از دریای كرمش امید عفو دارم. این مختصر را برای رفع تكلیف و تعیین خط ‌مشی برای بازماندگان و بر حسب وظیفه شرعی نوشتم وگرنه وصیت‌نامه این‌ بنده حقیر با این همه تحولات در زندگی در این مختصر نمی‌گنجد و مكّه، حج بیت‌الله بر من واجب شده بود امكان رفتن پیدا نشد. اینك كه به لقاءالله شتافتم این واجب را یكی از بندگان صالح خداوند به عهده بگیرد. ثلث اموال به تشخیص بازماندگان به «خیرالعمل» صرف شود و اگر به نتیجه قطعی نرسیدند به بنیاد شهید بدهید».

 
پیام نماینده ولی فقیه در استان و استاندار آذربایجان شرقی به مناسبت هفته دولت

نماینده ولی فقیه در استان و استاندار آذربایجان شرقی پیامی مشترک به مناسبت هفته دولت صادر کردند که متن این پیام بدین شرح است؛ «هفته اول شهریورماه به نام و یاد شهیدان والامقام"رجایی" و "باهنر" مزین و به نام "هفته دولت" نام‌گذاری شده است. این دو یار دیرینه امام، معلمان اخلاق، انسانیت و معرفت و نماد ماندگار خدمت‌گزاری صادقانه در تاریخ انقلاب شکوهمند اسلامی هستند که تبیین ابعاد زندگی شخصی و سیره مدیریتی آنان می‌تواند الگوی همه خدمت‌گزاران نظام جمهوری اسلامی ایران باشد.
 
بی‌تردید در سالی که از سوی رهبر فرزانه انقلاب اسلامی سال "رونق تولید"نام‌گذاری شده است، تمام مسئولان و مدیران استان باید با تأسی از ویژگی‌های والای اخلاقی و رفتاری شهدای دولت، در راستای سربلندی و عزت ایران اسلامی گام بردارند و با حمایت از تولیدکنندگان و فعالان عرصه کار و سرمایه که سربازان خط مقدم جنگ اقتصادی به شمار می‌روند، برای تحقق اقتصاد مقاومتی و حمایت از تولید داخلی و ایجاد اشتغال تلاش کنند.
 
زیرا اکنون، نظام جمهوری اسلامی ایران آماج شدیدترین و بی‌رحمانه‌ترین تحریم‌های استکبار جهانی و در رأس آن آمریکای جهان خوار قرار دارد و تنها راه بی‌اثر کردن این دسیسه‌ها، توسل به سیاست‌ها و اصول اقتصاد مقاومتی و رجوع به نخبگان دانشگاهی و مراکز فناوری و دانش‌بنیان برای رسیدن به اقتصادی درون‌زا و برون‌گراست، اقتصادی که در آن‌هم چرخ‌های اقتصاد و تولید بچرخد و هم رفاه و راحتی مردم فراهم شود.
 
اینجانبان ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای والامقام دولت به‌ویژه شهیدان رجایی و باهنر، هفته دولت و روز کارمند را به همه دولت‌مردان و کارمندان خدوم و متعهد در استان آذربایجان شرقی تبریک عرض می‌کنیم و موفقیت همگان را در راستای تحقق آرمان‌های بلند حضرت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری تا رسیدن به جایگاه رفیع توسعه، پیشرفت و رفاه ملت بزرگ ایران از درگاه خداوند متعال خواستاریم».

گردآوری از مهری هاشم زاده