محقق، پژوهشگر و استاد دانشگاه مهم ترین اصل در روابط بین الملل را در دولت اسلامی، «لا تَظلِمون و لا تُظلَمون» دانست و گفت: دولت اسلامي نه در پي ظلم به ديگران است و نه حاضر می شود، زير بار ظلم ديگران رود. سياست كلي نظام اسلامي از نظر داخلي بر مردم سالاري استوار است. با نگاهی به سیره پیامبر اکرم (ص) می توان گفت هيچ رهبري در جهان به اندازه پيامبر اسلام به افكار عمومي احترام نمي گذاشت. كارگزاران دولت اسلامی باید روش پیامبر را در رفتار با مردم داشته باشند یعنی آنها را باور داشته و برایشان اعتبار عقلي و فكري قايل باشند.

حجت الاسلام والمسلمین دكتر محمد ابراهيمي در گفت وگو با خبرنگار شفقنا (پايگاه بين المللي همكاري هاي خبري شيعه)، با بیان اینکه موضوع كارگزاران و اداره نظام اسلامي در دوران اميرالمومنين(ع) برگرفته از سيره پيامبر گرامي اسلام و سفارشات قرآن كريم است، اظهار کرد: حضرت علي(ع)، حتی پس از وفات پیامبر(ص)، خود را برای ایشان، همان سربازی می دانست که در زمان حیات پیامبر بود يعني اميرالمومنين(ع) همان گونه كه در تمام دوران زندگي از دوران طفوليت خود تا زمان وفات پيامبر اكرم(ص)، برای دفاع از اسلام و پيامبر(ص) تلاش كردند، تا پایان عمر خود نیز همین روش را داشتند. اميرالمومنين(ع) در حقيقت مي خواست جامعه اسلامي را به نظام دوران پيامبر اكرم بازگرداند بنابراين براي آشنايي با سياست اجتماعي-سياسي داخلي و بين المللي ایشان بايد به سيره پيامبر اكرم توجه كرد.

موضع پيامبر(ص) همزيستي مسالمت آميز بوده است

او با اشاره به آیه 64 سوره آل عمران «قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى‏ كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ»، گفت: پيامبر اكرم(ص) در روابط خارجي، اصول كلي نظام را براساس این آیه بيان مي كند. برخي تصور مي كنند پيامبر(ص) با ملل مختلف، مشركان يا اهل كتاب در قالب جنگ رو به رو شده و براي مسلمان شدن آنها جهاد ابتدايي و جهاد تهاجمي داشته است، در صورتی که برعکس این تصور، قرآن كريم به صراحت هر چه تمام تر، چه در اين آيه چه در آيات بسيار ديگر، موضع پيامبر را موضع همزيستي مسالمت آميز معرفي مي كند. این آيه شريفه در متن نامه پيامبر به قيصر روم نيز به کار رفته است.

این استاد حوزه و دانشگاه با تاکید بر اینکه در آیه مورد اشاره، هیچ گاه سخن از اين نيست كه به شرط مسلمان شدن، مسلمانان با شما همزيستي دارند، تصریح کرد: تمام سخن اين است كه اسلام از اهل كتاب مي خواهد مسلمانان را به عنوان يك جامعه مستقل با اعتقاد خاص خود، تحمل كنند يعني آزادي و احترام عقيدتي براي مسلمانان قايل باشند. این است که می فرماید «ای اهل کتاب، ما شما را به یک اصل مشترک دعوت می کنیم و آن این است که غیر از خدا را نپرستیم و کسی را شریک او قرار ندهیم و هیچ یک از ما دیگری را به خدایی نگیرد.» همه پيامبران فرستاده الله بوده اند پس همه اديان الهي در كلمه الله با هم مشتركند، بياييد خدا را بپرستيم، براي او شريك قرار ندهيم و سرنوشت خود را به خدا واگذاريم. يهودي، مسيحي و مسلمان هر کدام با آيين خود، خدا را بپرستند و با همديگر تعامل و همكاري داشته باشند.

دولت اسلامي نه در پي ظلم به ديگران است و نه زير بار ظلم ديگران می رود

او افزود: در ادامه آیه، به این مضمون گفته می شود که اگر آنها نپذيرفتند و حاضر نشدند به مسلمان ها آزادي عقيده دهند، خودتان داور باشيد و شهات دهید که مسلمان ها با کسی مشکلی ندارند بنابراین در روابط بين الملل، اصل، «لا تَظلمون و لا تُظلمون» است يعني دولت اسلامي نه در پي ظلم به ديگران است و نه حاضر می شود، زير بار ظلم ديگران رود . اين اصل، مهم ترين اصل در روابط بين الملل است.

سياست كلي نظام اسلامي از نظر داخلي بر مردم سالاري استوار است

ابراهیمی با بیان اینکه سياست كلي نظام اسلامي از نظر داخلي بر مردم سالاري استوار است، اظهار کرد: با نگاهي به سيره پيامبر اكرم مي توان گفت هيچ رهبري در جهان به اندازه پيامبر اسلام به افكار عمومي احترام نمي گذاشت و در هيچ كجا گزارشي از تحكم در زندگي پيامبر اكرم(ص) نقل نشده است. پيامبر اكرم(ص) تا اندازه اي به افكار عمومي احترام مي گذاشت كه منافقان و مخالفان او این صفت را به عنوان عيب ايشان متذكر مي شدند. در سوره توبه در وصف منافقان گفته می شود «و منهم الذين يوذون النبي و يقولون هو اذن...»، برخي منافقان آنهايي هستند كه پيامبر را با اين جمله مي آزارند و مي گويند پيغمبر گوش، است.

او ادامه داد: اينكه پيغمبر(ص) گوش است يعني ايشان اراده اي از خود ندارد و اطرافيان ایشان تصميم گیرنده هستند، هر چه ياران او رای می دهند را انجام مي دهد و اجرا مي كند. تصور آنها بر اين بود كه رهبر موفق آن است كه بگويد «من اين را مي گويم و هيچ كسي حق ندارد حرفی روی حرف من بزند». این افراد با این تفکر، مشاهده می کردند پيامبر(ص) به شدت به افكار عمومي وابسته است، بناي ديكتاتوري ندارد و این را به عنوان یک ایراد بر پيغمبر عنوان می کردند و می گفتند پیغمبر، گوش است. قرآن كريم بعد از نقل قول آنها، اين صفت پيامبر را نفي نمي كند اما مي گويد «قل اذن خير لكم»، اگر پيغمبر، گوش است به عنوان رهبر براي شما بهتر است. این جمله به این معناست که از هر كسي صفتي پسنديده است و از رهبر در منطق اسلامي، گوش بودن پسنديده است.

این محقق و پژوهشگر با بیان اینکه گوش بودن یعنی مردم را باور داشته و برای آنها اعتبار عقلي و فكري قايل باشد، تصریح کرد: قرآن كريم پس از اينكه گوش بودن پيغمبر(ص) را تاييد مي كند، گوش بودن رهبر را صفت مدح می داند و نه ذم. گوش بودن، دیکتاتور نبودن و تحکم نکردن پیامبر(ص) دو دلیل دارد. علت اول این است که به خداوند باور دارد و چون او به پيغمبر اجازه ديكتاتوري نداده است، ایشان حاضر به ديكتاتوري نيست. در قرآن به پیامبر(ص) گفته شده است که «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ»، اين يكي از بزرگترين الطاف الهي نسبت به توست كه تو را انعطاف پذير و ملين قرار داده است.

كارگزاران دولت اسلامی باید روش پیامبر را در رفتار با مردم داشته باشند

او ملين بودن را به معنای انعطاف پذير بودن و ديكتاتور نبودن دانست و افزود: مفهوم آیه مورد اشاره این است که اگر پیامبر، انسانی سنگدل و دیکتاتور بود، مردم اطراف او جمع نمی شدند يعني رمز موفقيت پيامبر اكرم(ص)، مردمي بودن ایشان است. مردمی بودن پیامبر تا اندازه ای است که در مورد ایشان تغيير ديدگاه به وجود آورده بود. كارگزاران دولتي در نظام اسلامی نیز حتما باید همين سيره و روش را داشته باشند، همان گونه كه امام راحل (ره) فرمود، معيار، ملت هستند و در هيچ كجا در برابر افكار عمومي نايستاد و طبق اذعان خود ایشان در موارد مختلفی برخلاف نظر خود و با نظر اکثریت موافقت می کردند. مثال های متعدد از رفتار امام در این زمینه به این معناست که ایشان معیار را رای مردم می دانستند. در قرآن نیز همین گفته شده است که «وشاورهم في الامر»، بنابراین مشورت با مردم و تاييد كردن راي اكثريت، شيوه پيغمبر اكرم(ص) است.

ابراهیمی با بیان اینکه علت دوم دیکتاتور نبودن پیامبر(ص)، باور ایشان به مومنان است، گفت: پیامبر معتقد است که مردم مسایل بسیاری را درک می کنند و لازم نیست برای اداره جامعه، با تحمیل عقیده مردم را به خیر رساند. جامعه باید از طریق مسیری که خود مردم درک می کنند و به آن رای می دهند اداره شود. «اذن خير لكم» بليغ ترين تعبير در قرآن كريم براي مردم سالاري و دموكراسي است.