صبر رابطه نزديكي با ظرفيت وجودي انسان دارد و هر اندازه ظرفيت و شخصيت انسان گسترش يابد، صبر وشكيبايي او افزون مي گردد و افراد با ظرفيت و با شخصيت، مشكلات را در خود هضم نموده و خم به ابرو نمي آورند.به گزارش خبرگزاری مهر، اموري كه باعث صبر انسان در مشكلات طاعات و ترك معصيت و در برابر مصائب مي شود،فراوان است كه هر كدام تاثير خاصي در پديدآوردن اين فضيلت بزرگ دارد مهمترين آنها عبارتند از:
- تقويت پايه هاي ايمان و يقين؛ توجه به اين نكته كه خداوند ارحم الراحمين است و نسبت به بندگانش از هركس مهربان تراست و او براي رعايت و تامين مصالح عباد، حوادثي مي آفريند كه اسرار و منافعش پوشيده است روح شكيبايي را در انسان پرورش مي دهد. توجه به پاداش هاي عظيم مطيعان و تاركان معاصي و صدق وعده هاي الهي نيز در اين زمينه، عزم انسان را در صبر و شكيبايي،راسخ مي كند. از همين رو امير المومنين (ع) مي فرمايد: اساس و ريشه صبر، ايمان و يقين خوب نسبت به خداوند است.
بديهي است هر قدرايمان انسان به حكمت و رحمت پروردگار بيشترباشد،صبر او نيز بيشتر خواهد شد. به تعبير ديگر، صبر و شكيبايي برايش آسان ترمي گردد. به همين دليل حديثي از امام صادق (ع) نقل شده كه به بعضي از ياران خود فرمود: انا صبرو شيعتنا اصبرمنا،ما صبورانيم، ولي شيعيان ما از ما صبورترند.
-دست يابي به صبر، مانند كسب هر فضيلت اخلاقي ديگر ممارست و روبرو شدن با حوادث گوناگون حاصل مي شود، به همين دليل در حديثي از اميرالمومنان علي(ع) آمده است: كسي كه در پي حوادث ناخوشايندي برايش حادث شود، فضيلت صبر را برايش فراهم مي كند. به تعبير ديگر، انسان درابتداي برخورد با مصيبت، ناله و فرياد سر مي دهد و جزع و فزع را به اوج مي رساند، هم چنين هنگامي كه در انجام طاعتي از طاعات پروردگار با مشكلي روبرو شود، اظهار خستگي مي كند؛ ولي تكرار آن حوادث و اين مشكلات به تدريج فضيلت صبر را به عنوان يك عادت در او به وجود مي آورد.
- توجه به اين نكته كه دنيا دار حوادث و مشكلات است و رسيدن به هيچ موهبتي از مواهب مادي و معنوي، بدون عبور از موانع گوناگون امكان پذيرنيست و نيز توجه به اين حقيقت كه افراد كم صبرو بي حوصله و كم طاقت، هرگز به جايي نخواهند رسيد، عزم و اراده انسان را بر صبر و شكيبايي در مقابل مشكلات محكم تر مي سازد.
براي چيدن يك شاخه گل بايد رنج خار را تحمل كرد و براي نوشيدن يك جرعه عسل، بايد در برابرنيش زنبور صبر كرد، گنج ها در ويرانه هاست و بهشت در لابلاي ناملايمات قرار گرفته است. به يقين هر كس در اين اموردقت كند، آمادگي بيشتري براي صبر و شكيبايي پيدا مي كند.از همين رو در حديث ديگري از اميرمومنان علي(ع) آمده است: براي هر نعمتي كليد و قفل و بندي است؛ كليد آن صبر و قفل و بند آن، تنبلي و كسالت است.
- يكي ديگر از انگيزه هاي صبر و عوامل پرورش آن، هم شكل ساختن خود با صابران است. اين امر نه تنها در اين جا بلكه در تمام فضايل اخلاقي صدق مي كند كه هرگاه انسان در ظاهر خود را به صفتي بيارايد، هرچند در باطن چنين نباشد، به تدريج در باطنش نيز نفوذ كرده و به آن متخلق مي گردد.
- صبر رابطه نزديكي با ظرفيت وجودي انسان دارد. هر اندازه ظرفيت و شخصيت انسان گسترش يابد، صبر وشكيبايي او افزون مي گردد، به همين دليل كودكان و بزرگسالان كودك صفت در برابر كمترين حادثه اي،بي تابي مي كنند. در حالي كه افراد با ظرفيت و با شخصيت، مشكلات را در خود هضم نموده و خم به ابرو نمي آورند.
يك استخر كوچك با اندك نسيمي متلاطم مي شود، ولي يك اقيانوس عظيم به آساني متلاطم نمي شود. اقيانوس كبير را از اين جهت اقيانوس آرام مي خوانند كه هيجان امواجش به خاطر گسترش آن كمتر است.
مطالعه حالات بزرگان،مخصوصا انبيا و اولياي الهي كه براثرصبر و شكيبايي به مقامات عالي روحاني نايل گشتند مي تواند از انگيزه هاي موثر باشد، همان گونه كه آنها در همه چيزالگو و اسوه اند.
مساله صبر و شكيبايي در برابر حوادث سخت زندگي و مشكلات عظيمي كه در راه پيروزي انسان وجود دارد،تنها بعد اخلاقي ندارد، بلكه از نظر بهداشت و سلامت جسم نيز فوق العاده موثر است. افراد ناشكيبا عمري كوتاه و توام با انواع بيماري ها دارند كه مهمترين آنها بيماري هاي قلبي و عصبي است؛ در حالي كه شكيبايان از عمر طولاني و توام با سلامت نسبي بر خور دارند. به همين دليل روانشناسان معتقدند داشتن مذهب كه انسان را به شكيبايي در برابر مشكلات ترغيب مي كند يكي از شرايط جسم و روان انسان است. حضرت علي (ع) مي فرمايد:كسي كه دوست دارد عمر طولاني داشته باشد،بايد قلب صبوري در برابر مصائب آماده كند.