آيتالله قائممقامی تصريح كرد:
ناكارآمدی تاويل به واسطه برخی رويكردهای انحرافی نامقبول است
در تفسير قرآن، تعقل عميقی كه بتواند اين دو يعنی قرآن و روايت را درك كند، مورد نياز است و تاويل يا تفسير از مسائل بسيار مهم در معارف اسلامی ما است و هرگز نبايد به واسطه برخی از تاويلهای غلط و منعندی و انحرافی، تاويل را ناكارآمد دانست.
آيتالله سيدمحمد قائم مقامی، مدرس حوزه و دانشگاه در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) به بيان مطالبی درباره نقد عالمانه روايات تفسيری پرداخت و اظهار كرد: تفسير روايی تفسير عقلی است و نبايد با روايات برخورد قشری شود. اين موضوع خيلی مهم است و ما نبايد روايت را روايی تفسير كنيم، بلكه بايد روايت را رعايی تفسير كنيم و در واقع موضوع تعقل روايت است و اين نكته بسيار مهم است. تعقل پديدهای نيست كه موضوعش خود عقل باشد، تعقل كه در حقيقت همان دريافت حديث است، موضوع آن روايت و راهكار او عقل است.
قائم مقامی اضافه كرد: بايد با تعقل روايات را بفهميم و در حقيقت بايد با روايات برخورد فقهی بكنيم، چون منبع ما در فقه فقط قرآن كريم نيست، بلكه منبع ما قرآن و روايت همراه با عقل است؛ در تفسير هم همينطور است. در تفسير هم قرآن است و روايت همراه با تعقل عميقی كه بتواند اين دو يعنی قرآن و روايت را درك كند. البته مشخص است كه روايت در مقام تبيين و تفسير است يا در مقام تاويل. تاويل يا تفسير از مسائل بسيار مهم در معارف اسلامی ما است و هرگز نبايد به واسطه برخی از تاويلهای غلط و منعندی و انحرافی، تاويل را ناكارآمد دانست.
وی ادامه داد: گاهی اوقات بعضی افراد قرآن را به غلط تاويل كردهاند و بعضی هم اين عقيده را داشتهاند كه اصلا نبايد قرآن را تاويل كرد و اين در حالی است كه درست برعكس است. قرآن بايد تاويل بشود و مراد از تاويل همان معنا كردن قرآن و دريافت حقايق قرآن است و اين راهكاری است كه ائمه(ع) به ما ياد دادهاند.
وی با ذكر مثالی افزود: امام(ع) به ما ياد میدهد كه مثلا «بئر معطله» در قرآن كريم يعنی چه؟ اين كدام عقل است كه بفهمد معنای «بئر معطله: چيست. معصوم(ع) است كه میآيد و میفرمايد «بئر معطله» عالِمی است كه در يك جامعهای قرار بگيرد و مردم به او رجوع نكنند و اگر مردم به يك عالم رجوع نكنند، آن عالِم بئر معطله است و با اين قبيل تاويلها روبرو هستيم.
آيتالله قائم مقامی:
تاويل يا تفسير از مسائل بسيار مهم در معارف اسلامی ما است و هرگز نبايد به واسطه برخی از تاويلهای غلط و من عندی و انحرافی، تاويل را ناكارامد حساب كرد
قائممقامی با تأكيد بر اينكه تفسير روايی تفسيری ارزشی است، افزود: به اعتقاد ما تفسير در جامعه آينده تفاسيری نظير الميزان نخواهد بود. الميزان يك تفسير مرحلهای بود كه بايد در ابتدا نگاه عقلی به آيه كرد، بعد از اين نگاه به تفسير آيات پرداخت كه در زمان خودش بسيار باارزش بود، ولی تفسير آينده قرآن كريم روايی خواهد بود كه مراد از آينده يعنی عصری كه بهويژه پس از انقلاب اسلامی پديد آمده تا عصر ظهور تفسيرش الميزان نخواهد بود.
قائم مقامی در پايان گفت: البته همه تفاسير به جای خود محترم هستند، ولی به اعتقاد من انسان آينده با تمام وجود همانطور كه ژرفنگرانه به قرآن نگاه میكند، به روايت هم همين نگاه را خواهد داشت. البته با همان شرايطی كه علما بنا گذاشتهان،د يعنی نقد روايت به معنای فنی خودش و اين خود ركن انديشه و هدايت و تفكر به حساب میآيد و انسان آينده اينگونه خواهد بود.