سالروز بزرگداشت مرزبان حریم تشیع علامه مجاهد شیخ عبدالحسین امینی مؤلف «الغدیر» بار دیگر با عدم توجه و برنامه‌ریزی مسؤولان دینی و فرهنگی تبریز سپری شد.

به گزارش خبرگزاری فارس از تبریز، 12 تیرماه سالروز رحلت عبدالحسین امینی نجفی مشهور به علامه امینی است، که روز گذشته نیز همچون سال‌های گذشته با برگزاری کوچکترین مراسم و آیینی که در شأن و منزلت این علامه بزرگ جهان باشد در شهرهای علامه‌های ایران سپری شد، امیدواریم در سال آینده مسؤولان و دستگاه‌های ذی‌ربط کمی به فکر تکریم از مشاهیر و علمای آذربایجان باشند چرا که این اندیشمندان و علما ذخایر این نظام و جهان اسلام هستند.

 با این حال برای رسیدن به این حقیقت فقط کافی است، یک نگاه گذرا به مراسم نکوداشت، یادواره و حتی مراسم سالروز درگذشت این عالم بزرگ جهان اسلام در سال‌جاری و به ویژه در دهه‌ها و سال‌های اخیر در سطح ملی و زادگاهشان داشته باشیم که کوچکترین اطلاع‌رسانی و تبلیغاتی در این راستا صورت نگرفته و یا در حد کافی نبوده است.

با این اوصاف، ناگفته نماند، اگر این خطه در گذشته و این روزها به عنوان مهد تمدن فرهنگ، هنر و اندیشه مطرح بوده و هست به‌خاطر وجود مشاهیر و علمای همچون علامه امینی(صاحب الغدیر)، علامه سیدمحمدحسین طباطبایی( صاحب تفسیر المیزان) و علامه محمدتقی جعفری( فیلسوف شرق) بوده است.

وقتی علامه‌ها در شهر علامه‌ها غریبی می‌کنند

 ثبت ملی تبریز نیز به عنوان نخستین پایتخت تشیع در جهان اسلام را می‌توان از جمله مهمترین افتخارات آذربایجانی‌ها و در این خصوص تبریزی‌ها به حساب آورد که بی‌تردید در این راستا هم نباید نقش برجسته علما و روحانیون آذربایجان را در تبیین و نهادینه کردن ابعاد مختلف مذهب تشیع در ایران و در این میان انتخاب شهر اولین‌ها به عنوان نخستین پایتخت تشیع در جهان اسلام نادیده گرفت.

در واقع آنچه در این راستا مهم به نظر می‌رسد این است که اکثر مواقع و بعضی وقت‌ها مسؤولان، دست اندرکاران و تلاشگران فرهنگی، اجتماعی و دینی و به ویژه دستگاه‌های ذی‌ربط، دانسته یا ندانسته پشت به میراث گرانقدر خویش می‌کنند.

نکته در خور تأمل دیگر اینکه، در طول سال بارها می‌شود که دستگاه‌ها و سازمان‌های مختلف یادواره‌ها، همایش‌ها، کنگره‌ها و مراسم  مختلفی را برای سایر مفاخر، مشاهیر، بزرگان و دانشمندان کشورمان و دیگر جهان را سرلوحه برنامه‌ها و فعالیت‌های خود قرار می‌دهند، ولی با این وجود متاسفانه در برخی مواقع سال‌ها می‌گذرد که کمترین یادی از علما، مفاخر، مشاهیر و بزرگان منطقه می‌شود، و به سخن دیگر به نوعی آنها را فراموش می‌کنیم.

از سویی، نوع برخورد و نگاهی که دست اندرکاران، مسؤولان و دستگاه‌های متولی در سال‌ها و در دهه‌های اخیر به این‌گونه مسائل باعث شده که امام جمعه تبریز در خطبه‌های نماز جمعه هفتهگذشته در این ارتباط خواستار تکریم علما و مشاهیر این خطه از سوی دستگاه‌های ذی‌ربط و متولیان فرهنگی این حوزه شده بود.

 حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدعلی آل‌هاشم با بیان این مطلب که مسؤولان فرهنگی باید نام علامه امینی را زنده نگه دارند، یادآور شده بود:« مسؤولان فرهنگی باید تلاش کنند نام علامه‌ امینی را زنده نگه دارند و کارهای ایشان را بین جوانان ترویج دهند».

امام جمعه شهرستان تبریز با اشاره به 12 تیرماه سال ۱۳۴۹، سالگرد ارتحال علامه امینی اضافه کرده است:« ایشان یکی از افتخارات آذربایجان هستند که در آن دوران وهابیت در کشور ریشه انداخته بود ولی این عالم بزرگوار مقابل آنها ایستاد و با تألیف کتاب «الغدیر» سنت نبوی و  اسلام ناب محمدی را زنده کرد».

شهر علامه‌های ایران نام آشنای غریب برای علمای آذربایجان

با این اوصاف و مقدمه، به سر موضوع اصلی خود بر می‌گردیم که شهر تبریز به خاطر وجود علمای بزرگی چون علامه طباطبایی، علامه امینی و علامه جعفری به شهر علامه‌ها هم مشهور است. از این رو، با توجه به رسالت خطیر حرفه‌ای که اصحاب رسانه در قبال جامعه دارند و دلیل محکم و قوی دیگر اینکه، شهر تبریز نیز به شهر علامه‌ها نیز مشهور است.

سالروز رحلت علامه امینی را بهانه کردیم تا اینکه هم به رسالت و وظایف حرفه‌ای و اخلاقی خویش در این راستا عمل کرده باشیم،  همچنین در تحلیلی به گوشه‌هایی از زندگی علمی و سلوک عملی علامه امینی نظری انداخته باشیم.

در کلاس درس علامه امینـى(ره)

شیخ عبـدالحسیـن امینى معروف به علامه امینـى(ره)، صاحب «الغدیـر» در سـال 1320 هـ .ق مطـابق بـا 1281 هـ .ش در روستاى (سردها) از تـوابع شهرستان سـراب به دنیا آمـد. اوّلین معلم علامه امینی رحمه الله پدر بزرگوارشان میرزا‌احمد امینی تبریزی بوده است.

به عبارت دیگر، خاندان امینى خاندانى اهل علـم، فضل، تقوا و بینـش و داراى سابقه در خدمات دینى بود. پدر علامه امینى حجت‌الاسلام حاج میرزا‌احمد امینـى (متـوفـى 1370 هـ . ق)، خـود از افـاضل و عالمـان نامـى و معروف منطقه بـود.

علامه امینـى(ره) با استعداد و نبـوغ عجیبى که داشت از همان اوان کودکى مقـدمـات علـوم را در مـدارس تبـریز آمـوخت اما چون نفـس استعـلا طلب وى در آموختـن علـم در محدوده آذربایجان قانع نشد، عاقبت از تبریز رخت بـر بست و راهـى نجف اشـرف گردیـد و در آنجا از محضر مراجع و اساتید بزرگ آن دیار از جمله(سیدابـوالحسـن اصفهانى، میرزا حسین نائینى، شیخ عبدالکریم حائرى، شیـخ محمـدحسین کمپانـى‌اصفهان، سیدمحمد مولانا، سیدمرتضى خسرو شاهى، شیخ حسین، سیـدمحمـد فیـروز‌آبادى و سیـدابـو تـراب خوانسارى)، کسب علم نمود، تا به‌درجه اجتهاد رسید.

علامه امینی (رحمه الله) بیشتر عمر خود را صرف تدوین و نگارش کتاب «الغدیر» کرد. علامه‌ امیـنى را غیر از «الغدیـر» تألیفات ارزشمنـد دیگـرى است، از دیگر آثار این عالم بزرگ آذربایجان، می‌توان به «کامل الزیارات»، «سیرتنا و سنتنا»، «سیـره نبینا»، «اعلام الانام فـى معرفة الملک»، «شهداى راه فضیلت»، «تفسیـر سـوره حمـد»، «ثمرات الاسفار»، «رساله در علـم درایه»، «رساله در نیت»، «ریاض الانـس»، «راه و روش ما راه و روش پیامبر ماست» و ... اشاره کرد.

اما گل سر سبـد تألیفات علامه حاصل زحمات 40 ساله و مـوجب شهرت ایشان در اقطار ممالک اسلامـى، کتاب بـى‌ماننـد «الغدیر» است که بالغ بر بیست جلد مى‌باشد.

در تراز خط علامه امینـى (ره)

به هر حال، هریک از این آثار در نوع خود علاوه بر پاسخ به سؤالات علمی مشتمل بر نکات دقیق و ارزشمند تحقیقی هستند و برخی از زوایای تاریک علمی و پژوهشی را روشن می سازند. علامه غیر از تألیف کتب، به خدمات دیگرى نیز مـى‌پـرداخت از جمله کتابخانه (مکتبه الامام امـیر المومنیـن العامه) در نجف از بـاقیـات الصـالحـات آن بزرگـوار بـوده و از نظر کیفیت در شمار با ارزش‌تریـن کتابخانه‌هاى علمى دنیاى اسلام است.

یکی از کارهای مهمّ علاّمه امینی احداث کتابخانه بزرگی در نجف اشرف است. علامه امینى در علـوم اسلامى مانند تفسیر، حدیث درایه و علـم رجال، استاد و متبحرى بى‌مانند و به خصـوص در علم فقه و تاریخ‌گویى سبقت را از همه محققان در ربود.

علامه امینـى(ره)، بـراى گرد‌آورى مطالب «الغدیر» سفـرهاى پژوهشـى بسیار کرد، در سرزمین‌هـا و شهرها، کعبه آمالـش کتابخانه‌هاى عمومى و شخصى بـود ایـن سفـرهای پـر‌بـار عمـوماً به مطالعه و استنتاج و تهیه مأخذ و ملاقات با استادان مى‌گذشت.

از جمله شهرهایـى که وى به ایـن هدف به آنها سفر کرد، مـى‌تـوان: حیـدرآبـاد، دکـن، علیگـره، لکنهو، کـانپـور، جلالـى (در هنـد )، رامپـور، فـوعه، معره، قـاهـره (در مصـر )، حلب، نبل و دمشق (در سوریه) را بر شمرد، عشق به خـانـدان عتـرت چنـان سـراسـر وجـودش را فـرا گرفته بـود که ساعت‌ها مطالعه در مخزن کتـاب‌هاى خطـى و دست‌یافتن به گوهرهاى گرانبهاى نبـوى را بر خویشتـن خویـش هموار ساخته و هرگز احساس خستگى نمى‌نمود.

با این اوصاف، به دنبال یک عمر فعالیت علمی و فرهنگی با برکت کم کم قوای بدنی علاّمه بزرگوار امینی رو به ضعف نهاد. در سال‌های پایان زندگی دچار کسالت و ناراحتی جسمی شدند و در نهایت به دنبال شدّت یافتن کسالت در روز 28 ربیع الثانی 1390 (برابر با 12 تیرماه 1349) به هنگام اذان ظهر دعوت حقّ را لبیک گفتند.

تکریم و نکوداشت از مشاهیر و علمای آذربایجان؛ شاید وقتی دیگر

به هر حال آنچه در این خصوص مهم است، این است که حق مسلم نسل امروز، فردا و فرداهای این سرزمین است تا با سبک زندگی، سیره و آثار مفاخر، مشاهیر، بزرگان و دانشمندان در قید حیات و از دنیا رفته منطقه خویش آشنا شوند.

 از این رو، به خاطر مسؤولیت، رسالت و وظایف حرفه‌ای و اخلاقی خویش در تحلیل و گزارش های بعدی به سبک، سیره و آثار سایر مفاخر، مشاهیر، بزرگان و دانشمندان منطقه آذربایجان و در رأس آنها شهر تبریز خواهیم پرداخت چرا که تکریم و نکوداشت علما، مفاخر،‌ بزرگان و شخصیت‌های علمی، ادبی و دینی در هر ملت و سرزمینی وظیفه تمام اقشار مختلف جامعه است.

از سوی دیگر، درباره این علمای بزرگ درس اخلاق، مفسر، فلیسوف، متکلم، فقیه، عارف و اسلام شناس بزرگ هر چه بگوییم، کم گفته‌ایم به طوری‌که اگر دفتر خاطرات تک تک این علما را باز کنیم، لحظه به لحظه زندگی آنان برای نسل امروز و فردای من و شما، درس زندگی، سعادت و نیک‌بختی و به خصوص راه کمال برای رسیدن به حقیقت است.

در حقیقت، این علما سرمایه‌های بزرگ جهان اسلام و به ویژه کشورمان بودند و اگر امروز شهر تبریز در بسیاری از عرصه‌ها به عنوان شهر اولین‌ها در ایران مطرح است بیشتر به خاطر وجود همین شخصیت‌های بزرگ بوده است.

 از این رو، در حال حاضر که کشورمان و به ویژه نسل جوان، آماج هجمه‌های گسترده فرهنگی غرب و نرم دشمنان قرار گرفته، زنده نگه داشتن یاد و نام این علما، گام نهادن در مسیر حرکت و راه آنهاست، و با برگزاری گرامیداشت سالگرد رحلت، مراسم و یادواره‌های مختلف و از جمله بر پایی هر چه با شکوهتر مراسم، سالگرد رحلت، قدمی هر چند کوچک برای معرفی و شناساندن راه و آرمان‌های این علما برای آشنایی نسل برداشت.

این در حالی است که هیچ‌گونه ویژه برنامه‌ای در نکوداشت یاد و خاطره علامه امینی، صاحب کتاب ارزشمند «الغدیر» که همواره مورد تحسین علمای جهان تشیع قرار گرفته صورت نگرفت.

همچنین مؤسسه سه علامه تبریز نیز که با نام سه علامه بزرگوار امینی، طباطبایی و جعفری زینت یافته است، در 2 روز گذشته هیچ‌گونه برنامه و یا ویژه نامه‌ای در جهت تبیین آرا و نظرات آن این علامه انجام نشد.