يوكيا آمانو مديركل آژانس بين المللي انرژي اتمي درحالي گزارش آژانس درباره برنامه هسته اي كشورمان را سه شنبه منتشر كرد كه علي رغم همكاري حداكثري با آمريكا نتوانست خواسته واشنگتن و يكي، دو كشور همپيمان او را برآورده سازد.
آمانو پيش از انتشار اين گزارش به آمريكا سفر كرده بود و بنابر گزارش هاي منتشره درباره چگونگي محتواي گزارش آژانس عليه جمهوري اسلامي ايران رايزني هاي پيدا و پنهاني صورت گرفته بود.
اما با همه تحركات آمانو و آمريكا براي انتشار گزارشي كه كاملا ايران را به دستيابي به سلاح اتمي متهم كند گزارش منتشر شده آژانس حكايت از آن دارد كه اين خواسته شوم و خصمانه محقق نشده است.
ناكامي آمانو و آمريكا براي منظوري كه از گزارش آژانس دنبال مي كردند به اين خاطر است كه گزارش آژانس نمي گويد ايران در حال ساخت سلاح هسته اي است.
گزارش آمانو بيانگر آن است كه ايران فعاليت هايي مانند شبيه سازي هاي كامپيوتري و طراحي براي آزمايش هاي انفجاري با قدرت بالا انجام داده كه همه آنها اقدامات متعارف نظامي است اما مي تواند بخشي از پروژه ساخت سلاح هسته اي هم باشد.
نكته كليدي در اينجا اين است كه آژانس به هيچ وجه نمي گويد اين فعاليت هاي متعارف حتما بخشي از يك پروژه نظامي ساخت سلاح هسته اي است بلكه فقط تاكيد مي كند احتمال دارد چنين باشد و ايران بايد براي روشن شدن اين موضوع به سوال هاي آژانس پاسخ بدهد.
در همين حال، فرانس 24 در پي انتشار گزارش آمانو درباره برنامه هسته اي ايران تصريح كرد اين گزارش باعث نااميدي غربي ها شده است.
خبرنگار روزنامه ليبراسيون فرانسه در وين اتريش در ارتباط زنده تلفني با شبكه تلويزيوني فرانس بيست و چهار گفت: غربي ها از اينكه در گزارش آژانس بين المللي انرژي اتمي به صراحت به تلاش ايران براي دستيابي به سلاح اتمي تاكيد نشده است نااميد شده اند.
بلز گوكلن خبرنگار ليبراسيون در وين دراين باره كه آيا گزارش آژانس بين المللي انرژي اتمي به طور رسمي حاكي از تلاش ايران براي دستيابي به سلاح هسته اي است يا نه گفت: در اين گزارش به صراحت گفته نشده است كه ايران براي دستيابي به سلاح اتمي تلاش مي كند و اين امر باعث نااميدي غربي ها شده است.
اين گزارش با اعلام اين نكته اضافه مي كند كه برخي ها دوست داشتند در گزارش آمانو به صراحت به تلاش ايران براي دستيابي به سلاح اتمي تاكيد مي شد.
نكته ديگري كه در اين گزارش از قول خبرنگار ليبراسيون تاكيد شده اين است كه بيشتر اطلاعاتي كه فرضيه برنامه هسته اي نظامي ايران را تقويت مي كند در پيوست گزارش آژانس بين المللي انرژي اتمي گنجانده شده است. به عنوان مثال اسناد مربوط به ساز و كار انفجار هسته اي در پيوست قرار داده شده است و به عبارت ديگر اين موارد در گزارش رسمي جايي ندارد زيرا اين اسناد را سرويس هاي اطلاعاتي غربي در اختيار آژانس قرار داده اند و چين و روسيه معتقدند كه اين اسناد جايگاهي در گزارش ندارد.
از سوي ديگر، برخي از منابع غربي اعتبار گزارش آژانس را بخاطر ملاحظات سياسي زيرسوال مي دانند.
از جمله پايگاه اينترنتي گلوبال ريسرچ طي گزارشي به قلم ميخائيل چسود فسكي نوشت: آمريكا در تلاش است براي توجيه حملات پيشگيرانه بر ضد ايران، اطلاعات كذب تازه اي درخصوص برنامه هسته اي اين كشور جعل كند. تهديدها بر ضد ايران در طول هشت سال گذشته ادامه داشته و از اطلاعات جعلي براي توجيه اين تهديدها استفاده شده است.
در همين زمينه خبرگزاري فرانسه نيز بر بي اعتباري گزارش آژانس عليه فعاليت هاي هسته اي كشورمان انگشت گذاشت و نوشت: آژانس اين گزارش را براساس منابع اطلاعاتي خارجي تهيه كرده است، نه براساس گزارش هاي بازرسان آژانس.
جالب اينجاست كه رسانه هاي اسرائيلي هم از ارتباط دستگاههاي اطلاعاتي صهيونيستي، آمريكا و غرب در تهيه گزارش جديد آژانس بين المللي انرژي اتمي در مورد فعاليت هاي هسته اي ايران پرده برداشتند.
گزارش هاي رسانه هاي صهيونيستي حاكي از آن است كه سازمان هاي جاسوسي اسرائيل نقش مهمي در تهيه گزارش جانبدارانه آژانس انرژي اتمي در مورد فعاليت هاي هسته اي ايران داشته است.
روزنامه جروزالم پست روز سه شنبه و ساعاتي قبل از انتشار گزارش سياسي آژانس در زمينه فعاليت هاي هسته اي ايران نوشت كه علاوه بر سازمان هاي جاسوسي اسرائيل تعداد ديگري از كشورها نظير آمريكا و اروپا نيز در تهيه اين گزارش عليه ايران دست داشته اند.
اين روزنامه مي افزايد اسرائيل اميدوار است كه آمريكا رهبري تلاش هاي پيگير در سازمان ملل و شوراي امنيت براي اعمال تحريم هاي جديد عليه ايران در پي انتشار اين گزارش را در دست گيرد.
اعتراض شديد روسيه
به گزارش آژانس
از سوي ديگر به دنبال انتشار گزارش آژانس بين المللي انرژي اتمي درباره برنامه هسته اي كشورمان وزارت خارجه روسيه در بيانيه اي تاكيد كرد گزارش آژانس براساس سوءنيت هاي سياسي تنظيم شده است.
وزارت خارجه روسيه در بيانيه خود با بيان اينكه به صحت گزارش آمانو مشكوك است خاطرنشان كرد: محتواي اين گزارش مي تواند مانع از مذاكرات با ايران درباره مسئله هسته اي اين كشور شود. در بيانيه وزارت خارجه روسيه آمده است: مسكو درباره سوء نيت سياسي نويسندگان برخي از مطالب و اظهارنظرها در گزارش آژانس بين المللي انرژي اتمي درباره ايران، ترديد دارد و احتمال مي دهد اين افراد به دنبال اهدافي هستند كه هيچ ارتباطي با برطرف كردن نگراني ها درباره برنامه هسته اي ايران ندارد. وزارت خارجه روسيه همچنين اضافه كرد: ادعاهاي مطرح شده در اين گزارش درباره يك دانشمند روس به ده سال پيش بازمي گردد و هيچ چيز جديد و حساسي نيست. وزارت خارجه روسيه در بيانيه خود اعلام كرد علني شدن رايزني هاي چند هفته اخير درباره گزارش آژانس، باعث بروز تنش هايي بين قدرت هاي بزرگ جهاني و ايران شده است. دراين بيانيه آمده است: مسكو به شدت در اين باره اظهار تأسف مي كند و اوضاع اخير را نمي تواند درك كند زيرا گزارش آژانس بين المللي انرژي اتمي درباره ايران كه طي روزهاي گذشته مطالب بسياري درباره آن گفته و نوشته شده است، به عامل جديدي براي افزايش تنش ها درباره مشكلات مرتبط با برنامه هسته اي ايران تبديل شده است.
ديميتري مدودف رئيس جمهور روسيه هم كه در برلين به سر مي برد شخصاً به گزارش جديد آمانو واكنش نشان داد و تأكيد كرد استفاده از زور عليه ايران فاجعه آميز خواهد بود. به گزارش آسوشيتدپرس رئيس جمهور روسيه آرامش و تداوم مذاكرات براي حل موضوعات مهم منطقه از جمله برنامه هسته اي ايران را خواستار شد.
اعتراض مقامات روسي به محتواي گزارش آژانس به گونه اي بود كه روزنامه ليبراسيون فرانسه گزارش داد: موضع روسيه در قبال گزارش آژانس، آب سردي بر روي غربي ها بود.
گفتني است؛ علي باقري معاون سياست خارجي و امنيت بين الملل دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي هم اكنون در روسيه به سر مي برد.
چين: فقط مذاكره
علاوه بر روسيه، چين ديگر عضو دايم شوراي امنيت سازمان ملل نسبت به گزارش آژانس واكنش نشان داد و خواستار راه حل مسالمت آميز در خصوص برنامه هسته اي ايران شد.
به گزارش رويترز، هونگ لي سخنگوي وزارت امور خارجه چين در پي انتشار گزارش آژانس در ارتباط با برنامه هسته اي ايران گفت: پكن به واقع حامي راه حل صلح آميز در مورد برنامه هسته اي ايران است.
گفتني است؛ جنبش عدم تعهد هم همچون روسيه و چين به گزارش جديد آمانو درباره برنامه هسته اي ايران انتقاد كردند.
واكنش آمريكا
وزارت امور خارجه آمريكا از اظهار نظر فوري درباره گزارش آژانس درباره برنامه هسته اي ايران كه تحت فشارهاي مضاعف واشنگتن تهيه شده است، خودداري كرد.
خبرگزاري آسوشيتدپرس گزارش داد: ويكتوريا نولاند، سخنگوي وزارت امور خارجه آمريكا روز سه شنبه اعلام كرد كه گزارش آژانس بين المللي انرژي اتمي درباره ايران در دست بررسي وزارت امور خارجه اين كشور قرار دارد و تا پايان مطالعات هيچ اظهار نظري درباره آن صورت نخواهد گرفت.
نولاند افزود كه آمريكا هميشه با يافته هاي آژانس موافق نبوده است.
البته در همين حال يك مقام آمريكايي در پي انتشار گزارش آمانو درباره برنامه هسته اي ايران گفت كه بخاطر مخالفت روسيه و چين، احتمال اين كه شوراي امنيت سازمان ملل قطعنامه تحريم هاي جديد را عليه برنامه هسته اي ايران اعمال كند بسيار كم است.
به گزارش رويترز، اين مقام آمريكايي كه خواست نامش فاش نشود تصريح كرد كه اگرچه آمريكا ممكن است تحريم هاي بيشتري را عليه ايران اعمال كند اما احتمال ندارد گام هاي بيشتري را عليه صنعت نفت و گاز ايران بردارد يا به سراغ بانك مركزي برود.
در اين بين، فرانسه در ادامه سياست هاي خصمانه اش خواستار ارجاع موضوع هسته اي ايران به شوراي امنيت شد.
به گزارش العربيه، وزارت خارجه فرانسه ادعا كرد كه اكنون زمان آن رسيده تا پرونده هسته اي ايران به شوراي امنيت سازمان ملل منتقل شود و در اين باره هيچ مانع ديگري وجود ندارد.
اتحاديه اروپا هم گزارش جديد آژانس را سبب تشديد نگراني ها ادعا كرد.
به گزارش خبرگزاري فرانسه از بروكسل، سخنگوي كاترين اشتون مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا روز چهارشنبه ادعا كرد گزارش آژانس بين المللي انرژي اتمي به طور جدي نگراني ها را در مورد ماهيت برنامه هسته اي ايران تشديد مي كند.
هشدار سلطانيه نسبت به عواقب گزارش آمانو
نماينده كشورمان در آژانس بين المللي انرژي اتمي نسبت به گزارش جديد آمانو درباره برنامه هسته اي كشورمان تاكيد كرد: آمانو عواقب اشتباه تاريخي خود را خواهد ديد.
علي اصغر سلطانيه گزارش آژانس را سياسي خواند و گفت: آمانو با تكرار ادعاهاي قبلي، فضاي سازنده ايجاد شده به ويژه در چند ماه گذشته ميان ايران و آژانس را خدشه دار كرد.
وي گفت: گزارش آمانو درباره ايران غيرحرفه اي، غيرمتوازن و سياسي است.
وي ادامه داد: مدير كل آژانس تحت فشار چند كشور غربي از جمله آمريكا، اين گزارش را به اين شكل منتشر كرده است.
نماينده دائم ايران در آژانس گفت: مطلب جديدي درباره ادعاي ابعاد احتمالي نظامي در اين گزارش نيست و صرفا مطالب تكراري گذشته كه عمدتا ذيل مطالعات ادعايي مطرح مي شده در اين گزارش آمده است.
وي ادامه داد: جمهوري اسلامي ايران پيش از اين در 117 صفحه با ارائه پاسخ هاي دقيق ثابت كرده است كه اسناد اين ادعاها بي اساس و جعلي است. آژانس در سال 2007 به دليل ممانعت آمريكا در ارائه اصل اسناد به ايران، به اين اقدام آمريكا اعتراض كرد. آژانس ارائه نشدن اصل اسناد به ايران را موجب خدشه دار شدن وظيفه و اعتبار آژانس عنوان كرد. همچنين آژانس اصالت نداشتن اين اسناد را اعلام كرده بود، اين در حالي است كه يوكيا آمانو، اين مسايل مهم را از ديدگاه آژانس به كلي ناديده گرفته است.
وي اظهار كرد: يك هفته قبل از انتشار گزارش مدير كل آژانس برخلاف اساسنامه آژانس، نسخه اي از ضميمه پيوست شده به گزارش را در اختيار پنج عضو دائم شوراي امنيت قرار داده است كه اين اقدام تخلفي آشكار از روح اساسنامه آژانس است كه همه اعضا را برابر مي داند و در واقع هيچ امتياز خاصي براي گروهي از كشورها قايل نيست. وي اين اقدام مدير كل آژانس را بدعتي خطرناك دانست و گفت: بدون شك اكثريت كشورهاي عضو آژانس نسبت به اين اقدام به شدت اعتراض كرده و چالش جدي را روبه روي مدير كل قرار خواهد داد.
نماينده دائم ايران در آژانس با بيان اين كه ادعاهاي مطرح شده در گزارش اخير عليه ايران با توجه به اين واقعيت كه فعاليت هاي هسته اي ايران كاملا تحت نظارت آژانس است و صدها بازرسي سرزده از مراكز و فعاليت هاي هسته اي ايران صورت مي گيرد، بي اعتباري آن ها را ثابت مي كند افزود: اين گزارش با روند بازرسي ها و نظارت هاي آژانس در ايران در تناقض آشكار است.
سلطانيه تاكيد كرد: جمهوري اسلامي ايران به عنوان كشوري مسئول به طور مستمر به فعاليت هاي صلح آميز خود ادامه مي دهد و قطعا همان طور كه بي اساس بودن ادعاهاي بي شمار قبلي ثابت شد اين بار هم راه به جايي نخواهند برد.
همچنين نماينده دائم ايران در آژانس از نامه فريدون عباسي رئيس سازمان انرژي اتمي در هفته گذشته به يوكيا آمانو مدير كل آژانس خبر داد و به ايسنا گفت: ايران در اين نامه بار ديگر آمادگي خود را براي انجام مباحث كارشناسي در رفع ابهامات اعلام كرده است، اما اقدام مدير كل در انتشار ضميمه نشان مي دهد برخي كشورها با فشار سياسي، مانع انجام فعاليت و وظيفه حرفه اي آژانس مي شوند.
گفتني است؛ سلطانيه روز سه شنبه در جمع خبرنگاران در وين نيز اتهامات مطرح شده در گزارش جديد آژانس درباره برنامه هسته اي ايران را رد كرد و اين گزارش را مغرضانه دانست.
گزارش چه مي گويد؟
تازه ترين گزارش يوكيا آمانو از دو بخش تشكيل شده است. در بخش اول آمانو در 58 بند وضعيت جاري برنامه هسته اي ايران را تشريح كرده است. اين بخش به خوبي نشان دهنده آن است كه اولاً برنامه هسته اي ايران بدون هرگونه تأثيرپذيري از فشارهاي غرب طبق برنامه ادامه دارد و ثانياً تمام فعاليت هاي ايران زيرنظر آژانس و تحت پادمان ها قرار دارد.
در اين بخش آژانس اعلام مي كند4922 كيلوگرم مواد 5/3 درصد توليد كرده و همچنين اندازه مواد20درصد آن 4/120كيلوگرم است.
علاوه بر اين آژانس تاييد مي كند ايران در آستانه تزريق گاز به ماشين هاي سانتريفيوژ در فردو بوده و نسل هاي 2 و 3 ماشين هاي سانتريفيوژ در نطنز با موفقيت در حال تست است.
اما بخش دوم اين گزارش كه تحت عنوان ضميمه (ANNEX) به بخش اول اضافه شده و داراي 65 پاراگراف است به توصيف آن چيزي مي پردازد كه آژانس ابعاد احتمالي نظامي در برنامه هسته اي ايران مي خواند. آژانس در اين بخش مجموعه اي از اطلاعات را مرور مي كند كه ادعا شده از جانب كشورهاي عضو در اختيار آن قرارگرفته ولي مطلقا هيچ استدلالي ارائه نمي كند كه ثابت نمايد اين اطلاعات «واقعي ومعتبر» است.
ايران پيش تر در مي 2008 جعلي بودن تمام اين اطلاعات را اثبات كرده است. آمانو در اين بخش كه گفته مي شود در آمريكا نوشته شده ادعا مي كند ايران مشغول فعاليت هاي متعارفي (conventional) است كه «مي تواند» در ساخت بمب هسته اي هم به كار برود اما هرگز ادعا نمي كند كه اين اتفاق رخ داده است.