کارشکنی سعودیها درباره مراسم حج امسال و سکوتشان در برابر شروط و درخواستهایی که ایران برای حضور در این مراسم تعیین کرده، اعزام زائران ایرانی به این مراسم را در هالهای از ابهام فرو برده و آنطور که مقامات کشورمان گفتهاند اگر چنین رفتاری ادامه یابد، حضور ایران در مراسم حج امسال منتفی است.
رژیم سعودی که در سالهای گذشته بر رفتار خصومتآمیز خود در مقابل ایران افزوده و در مقابل ناکارآمدی در برگزاری حج سال گذشته نیز پاسخگو نبوده، در ماههای گذشته مراسم حج را به ابزاری برای تشدید تنشها میان دو کشور تبدیل کردهاند و به اشکال مختلف در برگزاری مراسم حج امسال، کارشکنی میکنند. مطابق با گزارش غیررسمی برخی رسانهها از مفاد نشستهای دو هیات ایرانی و عربستانی با وجود اینکه انتظار میرفت با توجه به فجایع رخ داده در حج سال قبل، مسئولان حج ایران شرطهایی با هدف تأمین امنیت حجاج مطرح کنند، گویا وزارت حج عربستان در کمال تعجب پیشدستی کرده و اقدام به تعیین برخی شرط و شروط برای پذیرش حجاج ایرانی کرده است؛ شبکه الجزیره در این باره نوشته، وزیر حج عربستان به هیات ایرانی گفته است هرگونه تجمع در اماکن عمومی، راهپیمایی، سردادن شعار و بالا بردن صدا هنگام دعا ممنوع است.
ایران شرط نمیپذیرد
اما وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در تازهترین اظهارنظر درباره آخرین وضع مذاکرات میان تهران و ریاض برای برگزاری مراسم حج امسال با بیان اینکه مذاکرات همچنان ادامه دارد، گفت: جمهوری اسلامی ایران شروطی را که عربستان تعیین کرده، نمیپذیرد. علی جنتی در گفتوگو با تسنیم با تاکید بر اینکه بایستی مقامات عربستان همکاری لازم را در زمینه اعزام حجاج ایرانی به این کشور انجام دهند، افزود: ما شروطمان را درباره تأمین امنیت، حرمت و کرامت زائران، بعلاوه برخی مسائل دیگر به عربستانیها اعلام کردهایم که باید حتماً رعایت شود؛ اگر اینگونه نشود حج امسال انجام نخواهد شد.
ورود به محدوده قرمز زمانبندی
گرچه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفته با وجود کارشکنیهای عربستان، هنوز اعزام حجاج ایرانی به سرزمین وحی منتفی نشده، اما آنطور که رئیس سازمان حج و زیارت گفته، ادامه چنین رفتاری از سوی ریاض، زمانبندی اجرای مقدمات حج را وارد محدوده قرمز کرده و اگر تا چند روز دیگر، دو طرف به توافق نرسند، عملا دیگر امکان فراهم کردن مقدمات برای مراسم امسال وجود نخواهد داشت. سعید اوحدی در گفتوگو با خبرگزاری صداوسیما با بیان اینکه تا این لحظه چهار ماه از زمان اجرای مقدمات حج نسبت به پارسال عقبتر هستیم، گفت: ما نیاز به زمان کافی برای تمهیدات لازم درباره قراردادهای مسکن، حملونقل زمینی و هوایی، تدارکات و مخصوصا قرارداد مربوط به ایام تشریق (اعمال منا و عرفات) داریم، اما با توجه به اینکه دولت عربستان سعودی تاکنون جوابی نداده ما عملا وارد محدوده قرمز زمانبندی اجرای مقدمات حج شدهایم.
وی تامین امنیت زائران را مهمترین خط قرمز جمهوری اسلامی ایران برشمرد و افزود: در این باره در مذاکرات مکه 20 پیشنهاد و راهکار را به آنها اعلام کردیم. اوحدی خاطرنشان کرد: همچنین درباره چگونگی صدور روادید و بهرهمندی زائران از خدمات کنسولی در صورت بروز مشکلات احتمالی (که جزو خطوط قرمز ماست) وزارت حج عربستان هیچ پاسخی نداده است.
عربستان باید تضمین بدهد
درباره بحث بهرهمندی زائران ایرانی از خدمات کنسولی که به گفته اوحدی، از خطوط قرمز جمهوری اسلامی ایران است، حسن قشقاوی معاون کنسولی وزیر امور خارجه توضیحات بیشتری ارائه کرده است. به گفته قشقاوی، با توجه به اینکه در حال حاضر ایران رابطه سیاسی و کنسولی با عربستان سعودی ندارد، در این شرایط باید تضمینهای لازم برای برگزاری حج وجود داشته باشد که این مساله در نبود دیپلماتها و کنسولهای ایران، کار دشواری است.
معاون کنسولی وزیر امور خارجه تصریح کرد: تا زمانی که مکانیسمهای تضمین مشخص نشود و عربستان تضمینی در این خصوص ندهد، صرف اعلام آمادگی برای میزبانی از حجاج ایرانی کافی نیست.
حرمت مومن بالاتر از کعبه
در همین حال تاکید مقامات کشورمان بر ضرورت حفظ امنیت و عزت ایرانی در مراسم حج ادامه دارد. در همین راستا، حجتالاسلام والمسلمین سیداحمد خاتمی دیروز در خطبههای نماز جمعه تهران با تاکید بر اینکه احترام و حرمت مومن از کعبه هم بالاتر است با اشاره به کارشکنیهای عربستان سعودی در برگزاری مراسم حج امسال گفت: امنیت و عزت، دو شرط ایران برای حضور در مراسم حج است و زائران ایرانی در حج با ذلت و ناامن، شرکت نخواهند کرد. به گزارش خبرگزاری صداوسیما، خطیب نماز جمعه تهران با بیان اینکه مقامات آلسعود شیطنت میکنند تا حجاج ایرانی را به مراسم حج راه ندهند، افزود: شما چه کارهاید؟ مکه و مدینه دو شهر بینالمللی جهان اسلام هستند. وی خطاب به حاکمان عربستان افزود: پرونده اعمال شما ننگین است و بویژه ننگ فاجعه منا از پیشانی حاکمان نالایق عربستان، پاک نخواهد شد.
رعایت 3 اصل در برگزاری حج
سیدرضا اکرمی، رئیس شورای فرهنگی نهاد ریاست جمهوری هم در گفتوگو با جامجم با بیان اینکه حج جزو مراسم دینی و اسلامی است و نمیتوانیم نسبت به آن بیتفاوت باشیم، گفت: البته ما حجی میخواهیم که در آن سه اصل عزت، حکمت و مصلحت رعایت شود و در سیاست خارجی، مقام معظم رهبری همواره بر این سه اصل تاکید کردهاند. وی افزود: اگر امنیت حجاج ما تامین شود و رفتار عربستان در سال گذشته هم به نوعی جبران شود، حتی با وجود قطع رابطه عربستان با ایران، انشاءالله حج انجام خواهد شد اما اگر خدای ناکرده تامین امنیت ایرانیان تضمین نشود، بعید میدانم مسئولان کشورمان به حج ناامن و ناراحتکننده تن بدهند و حج برای ایرانیان برگزار شود.
حال با وجود این تذکرات و تاکیدات مقامات کشورمان بر ملاحظات جمهوری اسلامی ایران در شرکت در مراسم حج، باید دید مسئولان سعودی حاضر به پذیرش شروط ایران خواهند بود یا اینکه با ادامه رفتار تنشزای خود، بار دیگر شرایط حدود 30 سال قبل را که به غیبت ایران در مراسم حج انجامید، تکرار میکنند.