مفسر قرآن و نهج‌البلاغه گفت: تلاوت و حفظ قرآن نور است ولی انس با قرآن و تفسیر آن زندگی در بهار است لذا ربیع القلوب در موارد متعدد در نهج‌البلاغه آمده است یعنی انسان  در  بهار و تابستان و زمستان می‌تواند در بهار زندگی کند.
به گزارش ایکنا، آیت‌الله العظمی عبدالله جوادی آملی، استاد درس خارج حوزه علمیه، اول بهمن ماه در ادامه سلسله مباحث اخلاق در مسجد اعظم قم با اشاره به تعبیر مولا علی(ع) در نهج‌البلاغه مبنی بر«مَنْ أَبْدَى صَفْحَتَهُ لِلْحَقِّ، هَلَکَ» آن کسی که در برابر حق قد علم کند (و به مبارزه برخیزد) هلاک خواهد شد.»، گفت: چه فرد و چه جامعه اگر در برابر حق بایستد از بین خواهد رفت زیرا هم خود حق مقاوم است و از بین نمی‌رود و ثانیا همه موجودات عالم طرفدار او هستند؛ قرآن کریم فرموده است: مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ.
 
وی ادامه داد: هیچ موجودی در عالم گناه نمی‌کند و فقط انسان است که از روی جهل و یا جهالت گناه می‌کند و وظیفه حوزه و دانشگاه است که با جهل مبارزه کنند و مسجد و حسینیه و فضاهای مذهبی هم باید با جهالت مبارزه کنند. 
 
آیت‌الله العظمی جوادی آملی با بیان اینکه بارها عرض شد که کار نظام امامت و امت، از بین بردن جاهلیت است، تصریح کرد: جهل‌زدایی از مسائل زیرمجموعه جهالت است که حوزه و دانشگاه آن را انجام می‌دهند. 
 
استاد حوزه علمیه با اشاره به فرمایش حضرت علی(ع) مبنی بر «إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ تَمَلُّ كَمَا تَمَلُّ الْأَبْدَانُ، فَابْتَغُوا لَهَا طَرَائِفَ [الْحِكْمَةِ] الْحِكَمِ»، تصریح کرد: همان‌طور که بدن انسان ملالت پیدا می‌کند قلب و روح انسان هم ملالت پیدا می‌کند و باید درمان شود؛ مطالب لطیف و اشعار و مفاهیم آموزنده و گاهی روایات مناسب بشارتی برای دل ملول است و  دل را از ملالت بیرون می‌آورد. قلب انسان خود انسان را هم ملول می‌کند چون اصل انسان قلب  و دل او هست.
 
مرجع تقلید شیعیان جهان با بیان اینکه دل چون جز به دلدار و دل‌آفرین وابسته نیست اگر به غیر او سرگرم شود ملول خواهد شد، اظهار کرد : ما اگر خودمان را به امور عادی زندگی سرگرم کنیم ملول خواهد شد و این ملالت با حرف‌ها و کارهای حکیمانه و آیات الهی، مناجات شعبانیه و ... برطرف خواهد شد. قلب هم اگر ملالت پیدا کرد خودکفاست و به دل می‌گوید خودت را دریاب و راه هست که درمان کنی.

نقش روایات در تذکردادن به انسان
آیت‌الله جوادی آملی با بیان اینکه روایات تنبیه و تذکره برای درمان قلب است، اضافه کرد: انسان می‌داند که بیمار است و بیماری او بر اثر غفلت است و ائمه(ع) به او یادآوری می‌کنند تا از غفلت بیرون بیایید. دل و قلب محور اندیشه و تصمیم‌گیر و اراده‌مند است لذا خود انسان باید از درون خود را درمان کند. البته جاهلیت‌زدایی واقعا کار نظام امامت و امت است. 
 
وی تأکید کرد: گاهی کسی در بازار مرتکب ربا شده است و چند نفر به او توصیه می‌کنند و اگر ندانست ربا بد است جهل او برطرف می‌شود اما گاهی بازار رسمی یک کشور، ربوی است و اینجا جاهلیت رخ داده است. 
 
آیت‌الله جوادی آملی در سخنانی مجدد به مقوله حق پرداخت و بیان کرد: اگر انسان بین خود و خدا دانست چیزی حق است نباید در برابر آن بایستد و بداند حتما شکست خواهد خورد زیرا همه نظام آفرینش و همه مخلوقات عالم طرف حق هستند. 
 
این مفسر قرآن تأکید کرد: آبروی افراد محترم است و کسی که آبروی دیگران را ببرد ضد حق عمل کرده است؛ نباید وارد حریم دیگران شویم و در مطالب علمی هم اگر چیزی بلد نیست بی جهت وارد آن نشود و اگر می‌داند به دیگران بیاموزد و در مسائل اخلاقی هم چیزی که عمل نمی‌کند نگوید.
 
استاد حوزه علمیه با بیان اینکه کل نظام آفرینش مبتنی بر حق است، اضافه کرد: هیچ چیزی حتی سگ و مار و گرگ بیراهه نمی‌روند و معصیت نمی‌کنند و کار خودشان را می‌کنند و فقط انسان است که راه انحراف می‌رود و گناه می‌کند.
 
مرجع تقلید شیعیان با بیان اینکه موعظه دعوت به حق است، ادامه داد: موعظه تحمیل نیست، بلکه جذب حق است؛ حرفی که بدون تهدید ما را به خدا نزدیک و جذب کند موعظه است.
 
آیت‌الله جوادی آملی با اشاره مجدد به تعبیر نهج‌البلاغه «مَنْ أَبْدَى صَفْحَتَهُ لِلْحَقِّ، هَلَکَ، افزود: دل گاهی ملالت پیدا می‌کند لذا در زمان خستگی نباید عبادت کرد و درس خواند زیر ا بهره صحیحی نخواهیم برد.
وی با تأکید بر مراقبه نفس در هر روز، اظهار کرد: در روایت داریم: حاسبوا قبل ان تحاسبوا؛ این یعنی ما طبیب خودمان هستیم ولی غفلت می‌کنیم؛ فرمودند غفلت نکنید و اوقاتی از شب و روز را برای محاسبه خود قرار دهید. دل یک سری خواسته‌هایی دارد که از راه حلال و ... فراهم می‌شود و اگر انسان از راه حلال، قلب مضطرب و ناآرام را آرام کرد قلب به سود انسان خواهد بود ولی اگر چیزی را بر او تحمیل کردیم هم او جوابگو نیست و هم ما بهره نخواهیم برد.

مرتکبین اختلاس بیماردل  هستند
استاد حوزه با اشاره به آیه شریفه «إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَذِكْرَىٰ لِمَنْ كَانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ»، افزود:  اگر دل غفلت کرد صاحب خود را به انحراف خواهد انداخت به این دلیل حضرت علی(ع) فرمودند قرآن بهار قلوب فقها است. فرق دل با دست و پا این است که انسان، دل است، وقتی کسی مرتکب اختلاس چای دبش و جنایت و ترور و آتش زدن کشور شد گرچه با دست و پا انجام داده است ولی دل او منحرف است لذا در قیامت دست و پا شهادت می‌دهند ولی قلب اقرار خواهد کرد.
 
وی تأکید کرد: دستی که دبشی شد و خیانت کرد خداوندا فرمود شهادت خواهد داد یعنی دست و پا خیانت نمی‌کنند ولی دل خیانت می‌کند. انسانیت انسان به دل است و وقتی دل حرف می‌زند خدا می‌گوید اقرار کرد ولی وقتی دست و پا سخن گفت بحث از شهادت است. دل انسان هرگز عوض نمی‌شود ولی دست و پا در طول عمر چند بار عوض می‌شود. به تعبیر دیگر اعضای بدن بیگانه است و می‌شود آن‌ها را به وسیله دل درمان کرد ولی اگر دل بیمار شد نمی‌توان آن را به راحتی درمان کرد. 

قرآن؛ بهار دل است
آیت‌الله جوادی آملی ادامه داد: کسی که فقه اکبر و اصغر دارد و می‌داند بهشت و جهنم و حلال  و حرام و مبدا و مقصد چیست و کجاست دلش همیشه در بهار است؛ لذا حضرت فرمود که قرآن، ربیع قلوب فقها است. در خطبه‌ای که ارکان دین را فرمود تأکید کرد که اگر می‌خواهید پژمرده نشوید با قرآن باشید زیرا بهار دل‌ها است.
 
وی افزود: بهترین لذات دنیا چند چیز است؛ مثلا بهترین خوراکی جهان، عسل و بهترین فرش ابریشم است لذا قرآن در توصیف فرش بهشتی می‌گوید آسترش از ابریشم است ولی اصل آن چیزی است که شما در دنیا سراغ ندارید.  ابریشم با این همه تمجید محصول کرم است لذا فرمودند برای چیزی که محصول کرم است با هم دعوا نکنید. چرا برای کار کرم اینقدر به جان هم می‌افتید؟   
 
مفسر قرآن و نهج‌البلاغه با بیان اینکه در روایتی داریم شرقا وغربا، فلا تجدان‌ علما صحيحا الا شيئا خرج‌ من‌ عندنا اهل‌ البيت؛ مشرق و مغرب بروید علمی جز آن چه در نزد ما اهل بیت است نخواهید یافت، اظهار کرد: تلاوت و حفظ قرآن نور است ولی انس با قرآن و تفسیر آن زندگی در بهار است لذا ربیع القلوب در موارد متعدد در نهج‌البلاغه آمده است یعنی انسان  در  بهار و تابستان و زمستان می‌تواند  در بهار زندگی کند.
 
وی با بیان اینکه اگر کسانی دین خدا را یاری نکنند خداوند کسانی را جایگزین آنان می‌کند که خدا را دوست دارند و خدا هم آنان را، افزود: اینکه کسانی در جنگ ۱۲ روزه در برابر دشمنان ایستادند دوستان خدا هستند. البته بهترین دوستان خدا در درجه اول اهل بیت(ع) هستند و بعد دوستداران اهل بیت(ع) و خدا هم آنان را دوست دارد.