تاریخ زندگی ائمه شیعه دربردارنده نکات بسیار ظریف و عبرت‌آموز است. اما یکی از مهم‌ترین نکات این است که هر چند اغلب ائمه از قدرت خلافت بهره‌مند نبودند ولی فضایل و جایگاه علمی و اخلاقی‌ و نیز حیثیت و آبروی آنها نزد مردم به قدری والا بود که برای دستگاه خلافت اموی و عباسی خطری دائم محسوب می‌شدند.

در فضایل علی و فرزندانش همین بس که دوستانشان از ترس دستگاه خلافت و دشمنانشان از روی عداوت، فضایلشان را پنهان می کردند، ولی جامعه اسلامی آنها را فاضل ترین و عالم ترین مردمان و شایسته ترین افراد برای حکمرانی می دانسته اند.

این جایگاه ویژه اولاد علی (ع) در جامعه اسلامی، موجب می شد حاکمان اموی و عباسی ستم های بسیاری را نسبت به آنها روا دارند اما آنچه خلفای عباسی در زمان امام محمدتقی، برای خنثی کردن خطری که از جانب این امام معصوم احساس می کردند، انجام دادند، تا حدی منحصربه فرد بود.

مامون آن قدر زیرک بود که بداند باید امام را به نزدیک ترین شیوه زیر نظر بگیرد و از همین رو دختر خود را به همسری امام جواد (ع) درآورد.

این شیوه مواجهه مامون با امام جواد، هرچند بظاهر نشان از دوستی و خویشاوندی داشت، ولی درواقع یکی از بدترین انواع شکنجه برای این فرزند رسول خدا بود، تا ایشان حتی در خانه خود نیز از شرّ دستگاه سیاسی درامان نباشد.

امام جواد در بیست و پنج سالگی بر اساس برخی روایات ازسوی دختر مامون به شهادت رسید. هرچند از یک منظر، این اوج مظلومیت امام جواد است که از طریق همسر خود مورد اصابت زهر کینه خلیفه زمان قرار می گیرد، اما از سوی دیگر، شهادت امام گواه این است که حقیقت و پیروان حقیقت، از چنان قدرت معنوی ای برخوردارند که بزرگ ترین زورگویان و ستمگران تاریخ با در اختیار داشتن همه ابزارهای تبلیغی و نظامی و سیاسی، در برابر آنها روسیاه خواهند بود زیرا شهادت امام از سوی همسر او، بیش از هر چیز نشان دهنده اوج عجز و ناتوانی و هراس حقیرانه دستگاه خلافت عباسی در برابر امام محمد تقی (ع) است.

حسین برید - جام جم