مدیریت اقتصادی، یک هنر است و این هنرمندی چهار زیر مولفه دارد که عبارت است از:
هنر اول: برنامه ریزی
پیشرفت در زندگی و توفیق در آینده نیازمند برنامه ریزی است و برنامه ریزی مالی، مجموعه ای از پیش بینی های مالی است که فرد را برای داشتن یک زندگی با آرامش و آسایش در آینده دور و نزدیک، آماده می کند.
تعیین اهداف و تقسیم بندی آنها به اهداف کوتاه مدت، میان مدت و درازمدت یکی از مهم ترین اصول برنامه ریزی محسوب می شود.
یک برنامه ریز موفق، باید در انتخاب اهداف دقت کافی داشته باشد؛ اهداف انتخاب شده نه تنها باید قابل وصول باشد بلکه لازم است هماهنگی منطقی بین اهداف نیز وجود داشته باشد.
در یک برنامه ریزی مالی کامل و دقیق، وضعیت اقتصادی امروز فرد یا خانواده بررسی می شود و اهداف مالی فردای نزدیک و دور نیز مورد نظر قرار می گیرد تا با توجه به آنها، روش یا روش های حصول این اهداف یا قابل دسترس بودن آنها مورد توجه قرار گیرد.
برنامه ریزی مالی جنبه های متفاوتی را در بر می گیرد که صرفا شامل پس انداز یا سرمایه گذاری هنگفت در منابع سرمایه گذاری خاص نمی شود. این سرمایه گذاری ها فقط بخش کوچکی از یک برنامه ریزی جامع است.
هنر دوم: بودجه بندی
بعد از برنامه ریزی، بودجه بندی بسیار مهم است و شاید اولین و تنها راهی است که به کاهش هزینه نیز کمک می کند.
با یک بودجه بندی درست و اصولی متوجه دخل و خرج ها می شوید و می توانید خرج ها را هم کنترل کنید.
بودجه بندی باعث می شود مدیریت اقتصادی، مدیریت زندگی، مدیریت زمان و مدیریت برنامه شخصی تان را بدست داشته باشید و کارهایتان را طبق برنامه پیش ببرید.
به دیگر سخن، کسی که برنامه ریزی دارد اهدافش را می داند و برای آنها بودجه بندی می کند، هیچ گاه دچار بی نظمی نمی شود. با بودجه ریزی و عمل به آن است که می توانید همه نیازهای ضروری و غیرضروری تان را در درازمدت به دست آورید.
هنر سوم: پس انداز کردن
اینجا این سوال مطرح است که آیا با درآمد کم هم می شود پس انداز کرد؟
فرقی نمی کند که جزو خانواده های کم درآمد باشید یا پرآمد، اگر حساب دخل و خرج تان را نداشته باشید، هرگز نمی توانید پس انداز کنید، اما با یک برنامه ریزی دقیق و بودجه بندی درست، نه تنها شرایط اقتصادی تان را مدیریت می کنید بلکه می توانید پس اندازی هم داشته باشید.
اگر فرد آینده نگری باشید، قطعا برای مدیریت شرایط اقتصادی تان پس انداز خواهید کرد تا در روز مبادا و به هنگام وقوع حوادث پیش بینی نشده دچار مشکل نشوید و بتوانید براحتی حل مشکل کنید یا کمتر دچار زحمت شوید.
شما می توانید با نادیده گرفتن بخشی از درآمد خود یا همسرتان، پس انداز کنید. به کم و زیاد بودن پس اندازتان توجه نکنید، چه بسا با همین پس اندازهای کوچک در درازمدت است که می توانید یک سرمایه قابل توجهی داشته باشید و اندک اندک به خواسته های درازمدت تان دست یابید.
قناعت، صرفه جویی و چشم و هم چشمی نکردن رموز موفقیت حتمی شماست.
یادتان باشد قطره قطره جمع شود وانگهی دریا شود و این هنری است که هم باید خودتان یاد بگیرید و هم به فرزندانتان آموزش دهید.
با خرید یک قلک کوچک از هم اکنون می توانید فرزندانتان را با نحوه پس انداز و قناعت آشنا کنید.
در برنامه ریزی برای پس انداز لازم است همیشه فهرستی از هزینه را تهیه کنید. بهتر است با وجود محاسبه هزینه هایی چون اجاره خانه، خوراک، پوشاک، بیمه و هزینه های درمانی مقداری هم برای هزینه های پیش بینی نشده چون جشن تولد، عروسی، مهمانی و مرگ در نظر بگیرید.
اگر در حقوق ماهانه خود را تقسیم بر سه کنید، شما می توانید دو قسمت آن را خرج و یک قسمت آن را پس انداز کنید.
بین سرمایه گذاری و پس انداز تفاوت است:
سرمایه گذاری با پس انداز متفاوت است، در سرمایه گذاری شما با توجه به قدرت فکری تان، مبلغی از درآمد خود یا همسرتان را در انجام کاری به گردش درمی آورید که نه تنها به وسیله آن کسب درآمد می کنید بلکه در سود و زیان آن کار نیز شریک می شوید و بی شک سرمایه گذاری در درازمدت فواید خود را نشان می دهد.
این در حالی است که پس انداز همیشه قابل دسترس است، با آن نمی توان کسب درآمد کرد و همیشه برای روز مبادا اندوخته می شود.
شما به عنوان بانوی یک خانه می توانید هم سرمایه گذار باشید و هم پس اندازکننده! زیرا اگر بپذیرید تمام اسباب و کالای مصرفی در زندگی تان سرمایه است و استفاده صحیح از آنها پس انداز، بی تردید سعی خواهید کرد با مصرف درست، از اسباب تان بخوبی مراقبت کنید که دیرتر خراب شود تا مجبور نباشید مبلغی را برای تعمیر یا خرید دوباره آنها پرداخت کنید و در عوض بتوانید این هزینه های مازاد را پس انداز یا سرمایه گذاری کنید.
همان طور که اشاره شد، پس انداز فقط به معنای اندوخته مالی نیست، شما می توانید از طرق دیگر نیز پس انداز کنید:
ـ ورزش کنید؛ ورزش، پس انداز سلامت است که باعث می شود با بیمارنشدن، مجبور به پرداخت هزینه های گزاف درمان نشوید.
ـ از خرید کالاهای باکیفیت و استاندارد غافل نشوید.
ـ در مصرف برق، آب، گاز و بنزین صرفه جویی کنید. مثلا با استفاده از لامپ های کم مصرف یا استفاده نکردن از وسایل برقی در ساعات اوج مصرف، می توانید مصرف برق تان را به حداقل برسانید.
ـ از خرید اسباب غیرضروری اجتناب کنید.
ـ خرید مواد غذایی یا میزان تهیه آنها باید به مقدار نیاز باشد تا دورریز نداشته باشید.
ـ از تلفن، موبایل، کامپیوتر و تلویزیون به اندازه ضرورت استفاده کنید.
ـ با صرف اندکی خلاقیت و هنر می توانید از دورریزهای خانه، به گونه ای بهینه بهره ببرید.
هنر چهارم: اصلاح الگوی مصرف
متاسفانه بسیاری از ما فقط مصرف کننده صرف هستیم و چیزی از صرفه جویی نمی دانیم. می خریم در حالی که نیاز به خرید نداریم، دورریز بسیار ایجاد می کنیم در حالی که می توانیم مانع آن شویم و... چه خوب است اگر به عنوان زن خانه، تغییر را از خودمان شروع کنیم و سعی کنیم دیگر مصرف گرا نباشیم.
قطعا با خودباوری و واقف شدن بر نقش مهم خویش در مورد الگوی مصرف صحیح است که می توانیم فرزندانی صرفه جو و قانع تربیت کنیم.
برای اصلاح الگوی مصرف بهتر است:
ـ رعایت اعتدال در مصرف داشته باشید، تا جایی که مصرف برایتان مطلوبیت دارد، خرج کنید.
ـ حساب و کتاب کردن و برنامه ریزی برای تعادل مهم است، هزینه ها را دسته بندی کنید، ابتدا سراغ ضروری ترین ها بروید و در صورت ممکن از کالاهای جایگزین استفاده کنید.
ـ با توجه به درآمدتان خرج کنید. اگر درآمدتان کم است، اما خرج تان زیاد، بهتر است خیلی از هزینه ها را کم کنید، البته اگر درآمد بالایی هم دارید باید سعی کنید میانه روی داشته باشید و زیاد خرج تراشی نکنید.
نسرین صفری/ مشاور خانواده - چاردیواری