هيچ انگيزه‌ای در انبيا وجود ندارد كه بخواهند مرتكب گناه شوند اگر بخواهيم مثال ساده‌ای را در اين باب بگوييم به عنوان مثال هرگز به ذهن يك فردعادی خطور نمی‌كند كه در طول پنجاه سال زندگی خود از سطل زباله چيزی را مصرف كند با اينكه به مقام عصمت هم نرسيده است.



حجت‌الاسلام و المسلمين محمدحسين توانايی، عضو هيئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد كرج، در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی‌قرآن(ايكنا)، به بيان راه‌های اثبات عصمت انبيا(ع) از طريق عقل پرداخت و دراين رابطه گفت: برای اثبات عصمت انبيا (ع) هم از راه عقل و هم از راه نقل می‌توان دلايلی را اقامه كرد.



وی گفت: عمده‌ترين دلايل عقلی اثبات عصمت انبيا(ع) يكی اين است كه معمولا انجام كارهای ناصواب برگرفته از دو مسئله است؛ يكی هواها و هوس‌های نفسانی و ديگری جهل انسان به موضوع، كه هردو در مورد انبيا (ع) منتفی است؛ يعنی وقتی ما ثابت كرديم كه بشر به وحی و پيامبر نياز دارد و پيامبر مطالب خود را از طريق وحی دريافت می‌كند همان‌طور‌كه در قرآن‌كريم هم اين مطلب ذكر شده است كه «وَمَا یَنطِقُ عَنِ الْهَوَى، إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْیٌ یُوحَى...؛ و از سر هوس سخن نمى‏گويد، اين سخن بجز وحیى كه وحى مى‏شود نيست»(نجم/3-4) به اين نتيجه می‌رسيم كه پيامبران الهی چون وصل به منبع عظيم وحی هستند بنابر اين عاری از هرگونه جاهل هستند.



عضو هيئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحدكرج گفت: انبيا(ع) به طور كامل با تمام جوانب يك موضوع آشنا هستند و دوم از هرگونه هوا و هوس نفسانی هم به دور هستند. بنابراين هيچ انگيزه‌ای در آن‌ها وجود ندارد كه بخواهند مرتكب گناه شوند، اگر بخواهيم مثال ساده‌ای را در اين باب بگوييم به عنوان مثال هرگز به ذهن يك فرد عادی خطور نمی‌كند كه در طول پنجاه سال زندگی خود از سطل زباله چيزی را مصرف كند با اينكه به مقام عصمت هم نرسيده است.



توانايی گفت: همين وضعيت را شما در مورد دروغ، غيبت، تهمت و كليه رذايل اخلاقی در نظر بگيريد به همين شكل هرگز به ذهن يك پيامبر خطور نمی‌كند كه دروغ بگويد، چون قبح دروغ را می‌داند. همان‌طور كه يك انسان عادی می‌داند كه يك شی آلوده چقدر كثيف است و به آن نبايد دست زد، پيغمبر هم می‌داند نبايد خود را با معاصی آلوده كند. اگر ما دچار معاصی هستيم به خاطر آن‌است كه به قبح و زشتی آن گناه مثل پيغمبر(ص) پی نبرده‌ايم.



اين پژوهشگر در عرصه قرآن و حديث گفت: پيامبر(ص) مرتكب گناه نمی‌شود، زيرا به خاطر اتصال به منبع وحی، كاملا با موضوع آشنا است و طبيعی است كه هواها و هوس‌های نفسانی در انبيا راه ندارد، زيرا آن‌ها در طول زندگی خود اثبات كرده‌اند كه هرگز اسير هواها و هوس‌های نفسانی نظير عصبانيت نشدند؛ مردم هرگز نديدند كه يك پيغمبر بخواهد عصبانيت خود را بروز بدهد يا خدای ناكرده بخواهد رفتار غيرعقلانی از خود نشان بدهد، به خصوص در مورد پيامبر اسلام(ص) كه قبل از رسالت ايشان به محمد امين معروف بودند.



محمدحسين توانايی: 

هيچ پيغمبری نمی‌آيد ديگران را تشويق كند كه معصيت خدا را نكنيد و بعد خودش گناه كند و مردم را وادار كند كه در سرگردانی جهل و ناآگاهی باقی بمانند



وی در ادامه گفت: مهم‌ترين دليل عقلی برای اثبات عصمت انبيا(ع) دليل اعتماد است. اگر از پيامبران خطايی سر بزند و اين بزرگواران معصوم از خطا نباشند، مردم اعتماد خود را به وجودهای نورانی از دست می‌دهند. اگر پليس اشتباه كند، مردم ديگر به چه كسی اعتماد كنند؟ اگر پيغمبر اشتباهی كند مردم نمی‌توانند به او اعتماد كنند، پس پيامبر(ص) به ناچار به دليل برخورداری از اعتماد بايد معصوم باشد.



توانايی گفت: دليل سوم اين‌كه هيچ پيغمبری نمی‌آيد ديگران را تشويق كند كه معصيت خدا را نكنيد و بعد خودش گناه كند و مردم را وادار كند كه در سرگردانی جهل و ناآگاهی باقی بمانند، در حالی‌كه در قرآن كريم سيصد آيه درباره تفكر و تعقل است و پيامبران هرگز نمی‌خواستند مردم را در جهل و بی‌خبری قرار بدهند و مفسرين بزرگوار قرآن كريم و متكلمين شيعه دلايل متعددی برای اثبات عصمت انبيا در كتب خود ذكر كرده‌اند.



وی گفت: در كنار اين دلايل عقلی، دلايل نقلی فراوانی از آيات قرآن گرفته تا احاديث معتبر وجود دارد كه همه اثبات می‌كنند پيامبران معصوم بوده‌اند. به عنوان مثال قرآن كريم می‌فرمايد: «یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الأَمْرِ مِنكُمْ...؛ اى كسانى كه ايمان آورده‏‌ايد، خدا را اطاعت كنيد و پيامبر و اولياى امر خود را [نيز] اطاعت كنيد»(نساء/59). خيلی جالب است كه ما با استناد به اين آيه حتی بدون نياز به يك روايت می‌توانيم در مقابل همه فرقه‌ها و مذاهب استدلال كنيم.



توانايی در پايان گفت: اگر كسی به ما بگويد كه از قرآن يك آيه نقل كنيد و به هيچ روايتی هم استناد نكنيد، ما می‌توانيم به همين آيه59 سوره نساء استناد كنيم كه خداوند اطاعت اولوالامر را در كنار خدا و رسول قرار داده است و با يك صغری و كبرای معمولی می‌توانيم به اين نتيجه برسيم كه پيامبران از خطا كردن معصوم هستند، زيرا اگر معصوم نباشند، ما را به كاری كه خلاف دستور خداوند است، راهنمايی می‌كنند، در حالی كه خدا فرموده است از آن‌ها اطاعت كنيد، همان‌طور كه از من اطاعت می‌كنيد. پس ما از اين آيه هم عصمت انبيا(ع) و هم عصمت اهل‌بيت(ع) را اثبات می‌كنيم.