عيد زمانی است كه سطح جديدی از روح در انسان دميده شود و اينكه عيد فطر به عنوان عيد به حساب آمده به اين دليل است كه فرصت يك ماهه ماه مبارك رمضان برای آن بندگان خدا كه عبادت كرده و تقوا به خرج دادهاند، موجب ايجاد شرايط و آمادگی و ظرفيتی در اين بندگان شده است كه مرتبه عالیتری از روح در آنان دميده شود.
حجتالاسلام و المسلمين رضا الهیمنش، عضو هيئت علمی و مدير گروه عرفان دانشگاه اديان و مذاهب، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، با اشاره به ريشه واژه «عيد» كه از «عود» گرفته شده است، بيان كرد: گويا عيد فرصتی است كه خدواند متعال فراهم كرده است كه در آن بندگانش به سوی او بازگشت میكنند و در حالی كه در اثر عباداتی كه اين بندگان انجام دادهاند برای آنان يك پاكی و آمادگیای حاصل شده است، اين پاكی و آمادگی زمينه رجوع و برگشت بندگان به سوی خدا و به سوی رحمت خدا میشود.
ماه رمضان؛ ماه بندگی و پاكی و زمينه نزول رحمت خاص خداوند
حجتالاسلام الهیمنش عيد فطر را نيز جلوهای از رحمت و عنايت خاص خداوند به بندگانش دانست و گفت: اگر در پايان ماه مبارك رمضان عيد فطر قرار دارد به دليل اين است كه در اين ماه، كه ماه عبادت و بندگی و پاكی است، در بندگان زمينهای و پاكیای فراهم شده است كه آنان را مشمول رحمت خاص خداوند قرار میدهد و اين رحمت و عنايت خاص در واقع برگشت بنده به سوی خدا و از طرف ديگر برگشت خدا به سوی بندهاش است.
اگر كسی بندگی خدا را انجام دهد در اثر اين بندگی در وجود آن فرد يك طهارت و يك پاكی و يك ظرفيت جديدی پيدا میشود كه اين باعث میشود كه سطح عاليتری از آن روح اعظم و روح كلی در انسان دميده شود. اين سطح عاليتر از روح حتی باعث میشود كه انسان با فرشتگان الهی همدم شود
وی افزود: به صورت كلی و چنان كه در روايات آمده است میتوان قاعدهای را ارائه داد كه هر روزی كه ما بندگان در آن روز معصيت خدا مرتكب نشويم و مطيع خدا باشيم و آن روز در خدمت به خلق خدا و بندگی خدا سپری شود، آن روز در واقع عيد است. بنابراين در تمام روزهای سال اگر كسی بنايش بر بندگی خدا و خدمت به خلق خدا باشد، تمام اين روزها برای چنين فردی عيد به حساب میآيد؛ چرا كه اين فرد با بندگی خودش زمينهای فراهم كرده است كه رحمت خدا به سوی او بازگشت كند و همچنين خود او به سوی رحمت خاص خدا بازگشت كند و مشمول عنايت خاص خدا قرار گيرد.
بازگشت خدا در سطحی عالی از «روح» به بندگان، در نتيجه بازگشت آنان به خدا
مدير گروه عرفان دانشگاه اديان و مذاهب اين عنايت را در سطح پائين آن شامل آمرزش گناهان دانست و عنوان كرد: اگر كسی در يك سطح بالاتر مشمول لطف خاص و ويژهای قرار بگيرد، در واقع يك سطح و مرتبهای از عصمت به او داده میشود كه در آينده ديگر مرتكب گناه و معصيتی نشود و به تعبير ديگر در واقع يك روح مجدد و مرتبهای از عنايت خاص در وجود او نازل میشود.
وی در توضيح اين مطلب در ابتدا با اشاره به اين مطلب كه شريفترين مخلوق به نحو بالذات روح اعظم و روحی كلیای است كه خداوند در قرآن آن را به خود منسوب كرده است، اظهار كرد: اگر از انسان به عنوان شريفترين مخلوق نام برده میشود اين در واقع به اعتبار دميده شدن روح اعظم يا روح كلی در آدمی است كه انسان چنين شرافتی را پيدا كرده است. به عبارت روشنتر شريفترين مخلوق روح اعظم است كه خداوند در قرآن آن را به خود نسبت داده است (و در آن جا كه خدا میفرمايد «از روح خودم در آدم دميدم» و روح را به خود منسوب میكند به معنای اين نيست كه خدا روح دارد، بلكه برای بيان شرافت روح است) اما به دليل اين كه در آدمی اين زمينه وجود دارد كه اين روح با تمام وسعت و تمام ظرفيت آن در او جلوهگر شود از اين جهت انسان نيز شريفترين مخلوق شده است؛ هرچند اين شرافت به نحو بالذات از آن روح اعظم يا روح كلی است.
روح دارای درجاتی است/ همدمی با فرشتگان با دميده شدن سطوح عاليتر روح در انسان
حجتالاسلام الهیمنش با بيان اين كه اين روح دارای درجاتی است، عنوان كرد: هر فرزند آدمی كه متولد میشود بارقه و شعلهای از آن روح در كالبد جسم او دميده میشود؛ كه با اين مقدار و سطحی از روح كه در ما دميده میشود ما همين زندگی روزمره معمولی خود را داريم و استدلالگری و فهم مطالب را نيز با همين سطح كمی از روح كه در ما دميده شده است انجام میدهيم. اين سطح از روح بين مؤمن و كافر و مشرك به صورت مشترك دميده شده است.
در تمام روزهای سال اگر كسی بنايش بر بندگی خدا و خدمت به خلق خدا باشد، تمام اين روزها برای چنين فردی عيد به حساب میآيد؛ چرا كه اين فرد با بندگی خودش زمينهای فراهم كرده است كه رحمت خدا به سوی او بازگشت كند و همچنين خود او به سوی رحمت خاص خدا بازگشت كند
الهیمنش افزود: اما مرتبهای از روح نيز وجود دارد كه فقط در مؤمن دميده میشود و ديگر در كافر دميده نمیشود. اين چيزی است كه در اثر عبادت و بندگی آن مؤمن اتفاق میافتد. اگر كسی بندگی خدا را انجام دهد در اثر اين بندگی در وجود آن فرد يك طهارت و يك پاكی و يك ظرفيت جديدی پيدا میشود كه اين باعث میشود كه سطح عاليتری از آن روح اعظم و روح كلی در انسان دميده شود. اين سطح عاليتر از روح حتی باعث میشود كه انسان با فرشتگان الهی همدم شود و يك سطح بسيار بسيار عالی آن به گونهای است كه انسان اگر پيامبر است به او از طريق جبرئيل وحی شود و اگر نه به او الهام شود؛ مانند ائمه معصومين(ع).
جلوهگر شدن مراتب عالی روح در بندگان در عيد فطر؛ انعكاس طبيعی ظرفيت پديدآمده از تقوا
وی بر اين اساس كه بندگی خدا زمينه تنزل و جلوهگر شدن مراتب روح در آدمی را فراهم میكند، عنوان كرد: اگر عيد فطر به عنوان عيد به حساب آمده به دليل اين است كه فرصت يك ماهه ماه مبارك رمضان برای آن بندگان خدا كه عبادت كرده و روزهداری و پرهيز داشتهاند و تقوا به خرج دادهاند به صورت طبيعی موجب ايجاد شرايط و آمادگی و ظرفيتی در اين بندگان شده است كه يك حد خاص و مرتبه عاليتری از روح در آنان دميده شود.
الهیمنش با اشاره به اين مطلب كه عموم ما آدميان در مرتبهای از روح حيوانی كه خاص انسان و غير از روح انسانی است زندگی میكنيم، بيان كرد: در واقع عيد زمانی است كه سطح جديدی از روح در انسان دميده شود و به تعبير دقيقتر انسان از مرتبهای كه مرتبه حيوانيت است به مرتبه انسانی قدم بگذارد و بلكه بالاتر از آن با بندگی خدا مرتبه و سطح عاليتری از روح انسانی به نام روح الهی يا روح القدس در انسان دميده شود.
عضو هيئت علمی دانشگاه اديان و مذاهب افزود: هر چه درجه عبادت انسان و خلوص انسان و بندگی انسان عاليتر باشد شرايط برای دميده شدن و تنزل سطح عاليتری از روح در ما فراهم میشود.
وی در پايان از افرادی كه در اين ماه توفيق بندگی پيدا كردهاند خواست كه آن را به عنوان يك فرصت و تمرين برای كل سال در نظر بگيرند و افزود: ما آمادگیای را در ماه رمضان پيدا كردهايم و بايد آن را پس از اين ماه استمرار بدهيم و حركتمان را متوقف نكنيم و اين گونه نباشد كه كار ما به همين ماه رمضان ختم شود و قرآن و دعا و عبادت را به همين ماه خلاصه كنيم. بنده آن است كه در تمام ايام و ساعات و لحظات زندگی خود بندگی كند و ان شاء الله در تمام طول سال اين بندگی را استمرار بدهيم و بلكه آن را تشديد كنيم و قوت ببخشيم.