هفتاد و هفتمین جلسه گروه عرفان مجمع عالی حکمت اسلامی با حضور اعضا برگزار شد و حجت الاسلام والمسلمین حسن رمضانی با موضوع «شر از منظر عرفان» به ارائه بحث پرداخت.
به گزارش خبرگزاری مهر، حجت الاسلام رمضانی ضمن نقد دیدگاه یکی از بزرگان در زمینه شر، دیدگاه خود را چنین مطرح کرد: باید پذیرفت که خیرات و شرورت در عالم، وجود دارند؛ یعنی اموری که از آنها به کثرات خلقی تعبیر می شود، اعم از خیر و یا شر در عالم هست که در واقع منسوب به وجود می باشند.

وی افزود: تمام این کثرات خلقیه اعم از خیرات و شرور، به اسماء الله برمی گردند؛ چون هر موجودی اسمی بر آن حاکم است. اعیان ثابته، سایه اسماء هستند در عین حال نفس الامر اشیاء به قبل از اسماء برمی گردند. بنابر این اعیان خارجیه مسبوق به اعیان ثابته است و اعیان ثابته مسبوق به اسماء است و اسماء هم مسبوق به همان نفس الامر اشیاء است.

رمضانی در ادامه سخنانش بیان کرد: ملاصدرا در اسفار، صفحه 354، جلد 2، تفاوت اشیاء را از جهتی به اسماء و از جهتی به نفس الامر اشیاء مرتبط می داند.

وی تأکید کرد: با پذیرش این نگاه، مسئله شرور را می توان به نفس الامر شرور برگرداند که در این صورت اساساً قابل جعل نیستند. در اینجا خود وجود، صرف هستی است و اشیاء همان قوابلی هستند که احوال وجودند، پس شرور به قوابل برمی گردند؛ یعنی در واقع در بیانی دیگر می توان شرور را نسبی دانست.

رمضانی در پایان سخنانش تصریح کرد: همه شرور از نظر وجودی خیر هستند ولیکن به واسطه نسبتی که بین اینها برقرار است، شرور تحقق پیدا می کنند. فناری در مصباح، صفحه 363 این حقیقت را متذکر می شود.