در خصوص آيات شريفه قرآن كه روايتی ذيل آنها نيامده است، به طور طبيعی با عرضه آن آيه به آيات ديگر كه در ذيل آن‌ آيات روايتی وارد شده، به همان روش تفسير قرآن به‌ قرآن، می‌توان آنها را مورد تفسير قرار داد.


حجت‌الاسلام والمسلمين محمدحسين توانايی، استاد دانشگاه و مدير كل دفتر پژوهش و برنامه‌ريزی معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن (ايكنا)، به بيان مطالبی در خصوص چگونگی جبران فقدان روايت تفسيری ذيل برخی از آيات قرآن كريم پرداخت.

اين استاد دانشگاه ضمن ارائه دو مقدمه در اين باره گفت: همان‌طور كه رسول‌خدا(ص) فرمودند «انی تارك فيكم الثقلين كتاب‌الله و عترتی...»؛ هميشه كتاب و عترت هر دو در كنار هم هستند و برطبق اين حديث در كنار يكديگر تا روز قيامت خواهند بود تا در قيامت بر پيامبر اكرم(ص)عرضه شوند؛ مطلب دوم اين‌كه طبق فرمايش علامه طباطبايی، خود قرآن كريم نور است و اين نور تاريكی ندارد كه بخواهد رفع ابهام بشود.

وی در ادامه گفت: نسبت به مواردی كه احيانا در جزئيات امور دينی وارد نشده، طبيعی است كه رسول‌خدا(ص) و اهل‌بيت عصمت و طهارت(ع) كه تالی‌تلو قرآن هستند، آن مواردی را كه راجع به جزئيات هست، مطرح كنند و مواردی را كه احيانا طبق آيات محكم و متشابه كه به دو دسته قرآن تقسيم می‌كند، آيات متشابه را آن‌ها تبيين می‌كنند و تاويل قرآن كريم كه يك مرحله بالاتر است نيز به عهده اهل‌بيت(ع) است.



محمدحسين توانايی:



توصيه ما به قرآن پژوهان و كسانی كه علاقه دارندكه در قرآن تدبر كنند اين است كه تا آن‌جايی كه برای آن‌ها امكان دارد انس خودشان را با قرآن بيش‌تر بكنند


اين پژوهشگر قرآنی افزود: قرآن كريم هم به اين موضوع اشاره دارد كه ما قرآن را برتو فرستاديم «... لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ. مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ ..؛ تا براى مردم آنچه را به سوى ايشان نازل شده است، توضيح دهى»(نحل/44)، پس بيان قرآن به عهده پيامبراكرم(ص) است. بيان جزئيات قرآن، بيان متشابهات قرآن و بيان تاويلات قرآن به عهده پيامبر اكرم(ص) و اهل‌بيت عصمت و طهارت(ع) است و طبيعی است كه پيامبر اكرم(ص) و اهل‌بيت(ع) تا آن‌جايی كه لازم می‌دانستند، نقاط ابهام را برطرف كردند.

توانايی ادامه داد: ممكن است در آياتی از آيات قرآن، روايتی به طور مستقيم وارد نشده باشد كه به طور طبيعی با عرضه آن آيه به آيات ديگر كه در ذيل آن‌ آيات روايتی وارد شده، به همان روش تفسير قرآن به‌ قرآن مورد تفسير قرار بگيرد. بنيان اين روش را مرحوم علامه طباطبايی به طور كامل به كار گرفته است و البته قبل از ايشان هم اين روش بوده، ولی نه به صورت كامل با عرضه آن آيات به آيات ديگر. بر اين اساس، آياتی كه رواياتی در مود آنها آمده و مفهوم آن‌ها كاملا روشن است، تكليف آن آيات روشن می‌شود، يعنی آن آيات هم خودشان را كاملا نشان خواهد داد و در فهم و استنباط از آن آيات قاری قرآن و متدبر قرآن دچار مشكل نخواهد بود.

محمدحسين توانايی در ضمن توصيه به متدبران قرآن در پايان گفت: توصيه ما به قرآن‌پژوهان و كسانی كه علاقه دارند كه در قرآن تدبر كنند، اين است كه تا آن‌جايی كه برای آن‌ها امكان دارد، انس خودشان را با قرآن بيشتر بكنند و به تفسيری نظير تفسير الميزان كه رويكرد آن قرآن به قرآن است، بيشتر آشنا شوند، زيرا در اثر مداومت و انس با قرآن و تدبر در آن، نوری برای آن‌ها حاصل خواهد‌ شد.