برای فراگير شدن روح دين و قرآن در جامعه، ابتدا بايد رسانههای مكتوب يا تصويری داشته باشيم كه در آنها فرهنگ و زندگی اسلامی جايگاه ويژه داشته باشد؛ اين در حالی است كه بعضا در صدا و سيما تفكراتی اشاعه میشود كه با سبك زندگی اسلامی مطابقت ندارد.
حجتالاسلام والمسلمين سيدجواد موسويی هوايی، معاون آموزشی ـ پژوهشی سازمان تبليغات اسلامی در گفتوگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) درباره جايگاه سبك زندگی ايمانی در برنامههای صدا و سيما اظهار كرد: مسئله شيوههای صحيح زندگی اسلامی موضوع مهمی است كه نياز به آن به شدت در جامعه احساس میشود؛ خواستهای كه تنها با رواج فرهنگ عبوديت در جامعه تحقق میيابد، البته در دين اسلام به طور ويژهای به سبك زندگی اشاره شده است، به نحوی كه بخش عمدهای از قرآن كريم به انجام دستورات زندگی مختص میشود.
وی افزود: تمام دستورات زندگی را جز به جز در رسالهها میتوان مشاهده كرد. در كنار رساله علميه از سخنان بزرگان هم میشود برای فراگيری سبك زندگی بهره برد، همانگونه كه رهبر معظم انقلاب بارها در سخنان خود درباره چگونگی زندگی ايمانی نكاتی را مطرح كردهاند.
اين پژوهشگر ادامه داد: برای اينكه بتوان روح دين و قرآن كريم را در جامعه فراگير كرد، ابتدا بايد رسانههای مكتوب يا تصويری داشته باشيم كه در آنها فرهنگ و زندگی اسلامی جايگاه ويژه داشته باشد، در صورتی كه در صدا و سيما میبينيم كه تفكراتی اشاعه داده میشود كه به هيچ وجه با سبك زندگی اسلامی مطابقت ندارد. برای مثال تفكرات فمينيستی افراطی كه به صورت غرضورزانه عليه مردان تبليغ میشود.
موسوی هوايی اضافه كرد: توجه برنامههای تصويری تلويزيون در تبليغ سبك زندگی غربی تنها مختص به برنامههای خارجی سيما نمیشود، بلكه در سريالهای ايرانی هم میبينيم كه معمولا سبك زندگیای تبليغ میشود كه با دستوارت دينی ما مطابقت لازم را ندارد، البته در اين ميان شبكههايی چون قرآن و آموزش را بايد استثنا دانست، چون سعی دارند تا حد امكان مطابق با دستورات شرع پيش روند.
وی در پاسخ به اين سؤال كه در مناسبتهای خاص دينی توجه تلويزيون به سبك زندگی ايمانی تا چه حد پررنگتر میشود، گفت: طبيعتا در اين ايام سينما نگاهی ويژه به محرم دارد و سعی میكند به هر طريق مروج فرهنگ و سبك زندگی عاشورايی باشد، هرچند اين تلاش بيشتر در سطح خلاصه شده و كمتر شاهد بررسی فلسفه قيام عاشورا هستيم.
معاون پژوهشی سازمان تبليغات اسلامی تاكيد كرد: البته در انتخاب فيلمها و سريالهای خارجی بايد دقت نظر خاصی داشت و از وجود كارشناسان خبره بهره برد تا فيلمهايی نظير «چه روياهايی كه میآيند» در سيما به نمايش در نيايند كه در آن نگاه به آخرت مبتنی بر باورهای شرقی (مائوئيسم) است كه میگويد كه هرگونه به قيامت اعتقاد داشته باشی آن دنيا برايت همانگونه خواهد بود. البته در سيما سعی میشود كه بعد از نمايش آثار ايچنينی به اين نكات شبههانگيز در آثار اشاره شود، اما مگر چند درصد مخاطبان بعد از نمايش يك فيلم، تفسيرهای بعد از آن را نگاه میكنند.
وی يادآور شد: منظورم از گفتههای فوق به معنای سهلانگاری برنامهريزان سيما نيست، چراكه اكثريت آنها آدمهايی حزبالهی و ولايی هستند، وليكن برخی مواقع برای پر كردن آنتن برنامههايی پخش میشود كه در خصوص آن دقت لازم انجام نمیشود، هرچند ممكن است گاهی چارهای هم برای برنامهريزان تلويزيون به جز كاری كه هم اكنون انجام میدهد باقی نماند.
اين پژوهشگر در بخش ديگری از سخنان خود به رواج سريالهای كرهای اشاره كرد و گفت: پخش سريالهای مختلف كرهای كه به واسطه كيفيت فنی به شدت ضعيف هستند، سبب شده كه سطح سليقه تماشاگران به شدت پايين بيايد. در كلام ديگر ما با اين قبيل آثار كه هيچ چيزی نه در فيلمنامه نه در فيلمبرداری و ديگر بخشها ندارند سليقه تماشاگر را كرهای كردهايم، هرچند در اين توليدات ممكن است پيامهای اخلاقی نيز داده شود، اما آسيبهايی كه اين كارهای بیكيفيت به همراه دارند از نفعشان بيشتر است.
وی تاكيد كرد: به عقيده من با بها دادن به سينماگران جوان ايرانی میتوان به راحتی مبلغ روشی در زندگی بود كه در آن توصيههای اسلامی به خوبی رعايت شده است. نمونه بارز اين ادعا هم سريالی چون «شايد برای شما هم اتفاق بيفتد» است كه تلاش دارد به طريق نمايشی سبك زندگی ايمانی و اسلامی را رواج دهد، هرچند در اين راه ممكن است با برخی كاستیها هم رو به رو شود. البته نمونههای ديگری چون «زير تيغ»، «در چشم باد» و... هم وجود دارد كه كارهای فاخر در عرصه توليدات نمايشی محسوب میشود.
موسوی هوايی متذكر شد: ممكن در سر راه توجه به ارزشها ما به آن اندازه افراط كنيم كه سبب شكلگيری نگاهی اشتباه شويم. برای مثال در سريال «راستش را بگو» میبينيم كه دائما از وطن سخن گفته میشود، در صورتی كه وطن بدون ايمان و امام حسين (ع) هيچ كاری نمیتواند بكند، همانگونه كه تجربه گذشته اين مهم را نشان داده است.
وی درباره تأثيرات برنامههای ماهواره در اشاعه سبك زندگی غربی گفت: طبيعی است كه رسانههايی كه غرب حامی آنهاست منادی فرهنگی باشند كه در آن تفكر ليبرال يا سكولار تبليغ میشود، به همين دليل میبينيم سريالی چون «پزشك دهكده» كه از سيمای جمهوری اسلامی با اصلاحهای بسيار پخش شد نوع زندگی مبتنی بر تفكر سكولار را تبليغ میكند. در همين راستا میبينيم كه در كل كار احتياج به دين جز ضروريات نيست و اين دانش پزشك دهكده است كه مشكلات مردم را حل میكند.
معاون پزوهشی سازمان تبليغات اسلامی در پايان خاطرنشان كرد: خوشبختانه با راهاندازی شبكههای مختلفی همچون؛ آی فيلم، نمايش، پويا و... تا حدی زيادی از گرايش به ماهواره كم شده است و مردم میتوانند به واسطه كانالهای داخلی اوقات فراقت خود را پر كنند.