عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اصفهان با اشاره به نقش زبان و انتخاب واژگان در تربیت علوی گفت: ادبیات امیرالمؤمنین(ع) خطاب به فرزند، سرشار از محبت، مسئولیتپذیری و انتقال تعهد است که این شیوه گفتوگو میتواند الگویی مؤثر برای کاهش شکاف نسلی در خانواده، مدرسه و دانشگاه باشد.
محمدعلی نادی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اصفهانبه گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، محمدعلی نادی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان در آیین اختتامیه پنجمین جشنواره امامت و مهدویت (نهجالبلاغه و حکمرانی علوی) که امروز، ۱۳ بهمنماه در دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: پرداختن به مباحث مرتبط با نهجالبلاغه و سیره تربیتی امیرالمؤمنین(ع) از جمله موضوعات عمیق و بنیادین است که به زمان و تأمل جدی نیاز دارد، اما ویژگی اینگونه نشستها آن است که بتوان در زمانی محدود، نکات کلیدی و راهبردی را مطرح کرد.
وی با اشاره به تجربه همکاری خود با شهید تهرانچی، یکی از مصادیق عینی تربیت علوی را شخصیت و منش آن شهید دانست و افزود: تأکید اصلی دکتر تهرانچی بر تربیت عالم ربانی بود؛ انسانی که در عین استقلال فکری، وابستگی مطلق به خداوند دارد. این نگاه در فلسفه تربیتی امیرالمؤمنین(ع) ریشه دارد که بهویژه در نامه ۳۱ نهجالبلاغه بهصورت منسجم تبیین شده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اصفهان با بیان اینکه قرآن در جایگاه سند جامع الهی، برای اجرا نیازمند دستورالعملی عینیتر است، تصریح کرد: نهجالبلاغه را باید سند علمی تجربهشدهای دانست که امکان تحقق عملی آموزههای قرآنی را فراهم میکند. از اینرو، مطالعه و فهم آن برای استاد، دانشجو، مربی و هر فردی که در زیستبوم تربیت اسلامی و ایرانی زندگی میکند، ضرورتی انکارناپذیر است.
تمایز فلسفه تربیتی نهجالبلاغه با مکاتب روانشناسی
وی با مقایسه فلسفه تربیتی نهجالبلاغه با مکاتب رایج روانشناسی و تعلیموتربیت ادامه داد: اغلب مکاتب تربیتی موجود از منظر مخلوق به مخلوق، به انسان نگاه میکنند، در حالی که نگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهجالبلاغه، نگاهی از خالق به مخلوق است و همین تفاوت، بنیان فلسفهای کاملاً متمایز و عمیق را شکل میدهد.
نادی یکی از ویژگیهای برجسته تربیت علوی را تربیت چندبعدی و همزمان دانست و گفت: مفهومی که امروز در قالب اسناد تحولی مطرح میشود، ۱۴۰۰ سال پیش در نامه ۳۱ نهجالبلاغه مورد توجه قرار گرفته است؛ تربیتی که شامل ابعاد شناختی، عاطفی، اخلاقی، اجتماعی و فراشناختی میشود و متربی را به پرسشگری، نقادی فعال و تفکر درباره تفکر سوق میدهد.
وی با اشاره به چالشهای نسلهای جدید تأکید کرد: نسلهای امروز و آینده ویژگیهایی متفاوت با نسلهای پیشین دارند و اگر روشهای آموزشی متناسب با این تغییرات بازنگری نشود، فاصله میان نظام تربیتی و نسل جوان عمیقتر خواهد شد. تجربههای محدود تغییر در روشهای آموزشی، مانند اجرای بعضی دروس معارف در قالب طرحهای نوآورانه، نشان داده است که حتی تغییرات کوچک نیز میتواند رغبت و انگیزه دانشجویان را افزایش دهد.
مفهوم پنجرههای تربیتی در نهجالبلاغه
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اصفهان با اشاره به مفهوم پنجرههای تربیتی در نهجالبلاغه بیان کرد: امیرالمؤمنین(ع) بر زمانمندی تربیت، آمادگی بستر عاطفی و شناختی و انتقال تدریجی مفاهیم تأکید دارد. تربیت، بدون شناخت زمان مناسب و آمادهسازی روانی و عاطفی متربی، اثربخش نخواهد بود.
وی با تأکید بر نقش زبان و انتخاب واژگان در تربیت علوی گفت: ادبیات امیرالمؤمنین(ع) خطاب به فرزند، سرشار از محبت، مسئولیتپذیری و انتقال تعهد است. این شیوه گفتوگو میتواند الگویی مؤثر برای کاهش شکاف نسلی در خانواده، مدرسه و دانشگاه باشد؛ الگویی که متأسفانه در نظام آموزشی امروز کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
نادی رویکرد تربیتی امیرالمؤمنین(ع) را الگویی عملی و نه صرفاً توصیهای دانست و افزود: تفاوت اساسی تربیت علوی با بسیاری از نظریههای غربی آن است که حضرت علی(ع) آنچه را توصیه کرده، خود در عمل به کار بسته و این ویژگی، اعتبار و اثرگذاری این الگو را دوچندان میکند.
ظرفیت فراوان نهجالبلاغه برای گفتوگوی علمی بینالمللی
وی با اشاره به یافتههای جدید علوم اعصاب و روانشناسی، از جمله نظریه نورونهای آینهای و انعطافپذیری مغز گفت: بسیاری از این مفاهیم که امروز در علم مطرح میشوند، قرنها پیش در نگاه تربیتی نهجالبلاغه مورد توجه قرار گرفتهاند و این امر، ظرفیت فراوان این منبع را برای گفتوگوی علمی در سطح بینالمللی نشان میدهد.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اصفهان در پایان با تأکید بر ضرورت بازخوانی عمیق نامه ۳۱ نهجالبلاغه اظهار کرد: هدف نهایی تربیت اسلامی، رشد و شکوفایی استعدادهای انسانی است و خانواده، مدرسه و دانشگاه باید به بستری واقعی برای این رشد تبدیل شوند. تحقق این هدف، نیازمند بازنگری جدی در مبانی، روشها و زبان تربیتی ماست.