پايان جنگ دوم ايران و روس با شكست "عباس ميرزا" وليعهد فتحعلي شاه قاجار(1242 ق)

عهدنامه‏ي گلستان كه در پي شكست ايران از روسيه در جنگ اول دو كشور به امضا رسيد، مرز بين ايران و روسيه را به درستي معين نكرده بود. از اين رو نارضايتيِ مردمِ نَواحيِ ايرانيِ تَمَلُّك شده توسط روس‏ها، باعث شد كه شعله‏ي جنگ، بار ديگر فروزان شود. در ابتدا، پيروزي باقواي ايران بود، ولي بعدها، نيروهاي روسي، ضربات سختي وارد آورده و بر اثر خيانت و نيز بدگويى بعضي از افراد، سپاه ايران شكست را پذيرا شد. تسخير قلعه‏ي عباس آباد توسط روس‏ها، اميد ايران را به يأس تبديل كرد و خواهان صلح گرديد. پس از آن قرارداد تركمانچاي منعقد شد كه به مراتب از عهدنامه‏ي گلستان شوم‏تر بود. به موجب اين قرارداد، ولايات وسيعي از ايران به روسيه الحاق گرديد و امتيازات فراواني به اين دولت تعلق يافت.

رحلت حكيم و فيلسوف شهير "سيدمحمدكاظم لواساني" معروف به "عصّار" (1394 ق)

سيدمحمدكاظم حسيني لواساني تهراني معروف به عصار فرزند سيدمحمد، از علما، حكما و فلاسفه‏ي بزرگ قرن چهاردهم هجري قمري و از معاصرين ميرزا مهدي آشتياني، احمد آشتياني و فاضل توني بوده است. وي تحصيلات خويش را در ايران و نجف گذراند و در محضر استاداني چون آخوند خراساني و سيدُالسّالكين احمد تهراني حائري، به مدارج عالي اجتهاد رسيد و مدت 14 سال درنجف به تدريس مشغول بود. علامه عصّار علاوه بر اطلاع جامع در فقه و اصول، در فلسفه نيز متبحر بلكه مبتكر و محقق بوده و علامه شعراني و رفيعي قزويني از او به نيكي، تجليل كرده‏اند. از استاد، به ملاصدراي زمان نام برده شده است. علامه عصّار پس از بازگشت به تهران مامور تدوين قانون مدني ايران گشت. استاد ضمن تدريس اسفار در مدرسه‏ي سپهسالار، استاد فلسفه‏ي دانشكده‏ي حقوق و ادبيات نيز بوده و اعتقاد داشت دانشگاه‏ها بايد از مباحث علمي و فقهي برخوردار باشند. از اين عالم روشنفكر، آثار ارزشمندي چون تفسير فاتِحَةُ الْكَتاب، رساله‏اي در وحدت وجود، رساله‏اي در جبر و اختيار، رساله‏اي در بداء و كتاب تَذْكِرَةُالْمُتَّقين به جاي مانده است. سيدمحمد كاظم حسيني لواساني تهراني، اين استاد و فيلسوف بزرگ شرق در شب پنج‏شنبه برابر با 19 دي 1353 شمسي دار فاني را وداع كرد و در مقبره ابوالفتوح رازي در ري مدفون گرديد.

ولادت دانشمند برجسته "بهاءالدين عاملي" معروف به "شيخ بهايي" (953 ق)

شيخ بهاءالدين محمد عاملي معروف به شيخ بهايى از شاگردان شهيد ثاني و يكي از علماي بزرگ شيعه و از افتخارات جهان اسلام مي‏باشد. وي در سال 953 قمري در بعلبك لبنان به دنيا آمد و در طول حيات پربار خويش، مسافرت‏هاي زيادي به نقاط مختلف جهان داشت و از محضراساتيدي برجسته در رشته‏هاي گوناگون استفاده نمود. شيخ بهايى در بسياري از علوم مانند هيئت، نجوم، رياضيات، تفسير قرآن، فقه، اصول، علم حديث، ادبيات فارسي و عربي، طب و مهندسي متبحّر بود و در تمامي آن‏ها كتبي را به رشته‏ي تحرير در آورد. وي اولين كسي است كه يك دوره فقه غير استدلالي به زبان فارسي نوشت. از صفات بارز شيخ بهايى بي‏اعتنايى به دنيا و دوري از رياكاري است كه با وجود داشتن مقامات بالاي علمي و مناصبي چون شيخ‏الاسلامي، به سوي علايق مادي گرايش پيدا نكرد. از شاگردان او مي‏توان به ملاصدرا، ملامحمد تقي مجلسي و محقق سبزواري اشاره نمود. شيخ بهايى ده‏ها اثر ارزنده از خود به جاي گذاشته است كه: كشكول، اسرارُالبلاغه، اِثني عَشَريّات خَمْس، اَربعين حديثاً، جامع عباسي، عينُ الحيوة، بحرالحساب و... از آن جمله‏اند. آثار علمي و مهندسي شيخ بهايي را مي‏توان در جاي جاي اصفهان مشاهده نمود. شيخ بهايي در 12 شوال 1030 قمري پس از يك بيماري چند روزه به سراي باقي شتافت و در مشهد مقدس به خاك سپرده شد.

تولد "ژرژ بوفون" محقق و طبيعي‏دان معروف فرانسوي (1709م)

ژرژ لويى بوفون طبيعي‏دان و نويسنده فرانسوي، در 7 سپتامبر 1709م در فرانسه به دنيا آمد. وي بيشتر عمر خود را صرف تحقيقات علمي كرد و نتايج اين مطالعات را در كتاب تاريخ طبيعي در 36 جلد تاليف نمود. اين كتاب مجموعه‏اي از اطلاعات علمي، تاريخ، زمين، گياهان و جانوران و سنگ‏ها است و به سبكي ساده نوشته شده است. گرچه طرح اين دائرة المعارف از بوفون بود اما در واقع با همكاري گروهي از دانشمندان و نويسندگان تحت نظارت وي نوشته شد. در واقع مديريت بوفون در باغ سلطنتي پاريس و در اختيار داشتن مجموعه‏هايى از موزه تاريخ طبيعي باعث شد تا نقشه اين طرح عظيم ريخته شود. بوفون در اين مجموعه ابتدا درباره روش مطالعه و بحث پيرامون تاريخ طبيعي سخن گفته و آن‏گاه در موضوع نظريه خود درباره زمين و سپس تاريخ طبيعي انسان مطالبي مطرح مي‏نمايد و از جلد چهارم مطالعه جانوران آغاز مي‏شود. مطالب 11 جلد بعدي به زندگي چهارپايان اختصاص دارد. ده جلد از اين كتاب نيز به پرندگان و يازده مجلد آخر به كاني‏ها و سنگ‏ها پرداخته است. بوفون در سال 1753م به عضويت آكادمي علوم فرانسه پذيرفته شد و اين به خاطر كاميابي و موفقيت وي در ارائه مجموعه تاريخ طبيعي بود. بوفون در سال‏هاي پاياني عمر شهرتي فراوان كسب كرد به طوري كه به پاسداشت مقام علمي وي، در زمان حياتش مجسمه‏اي از وي ساختند و در محلي نصب كردند. وي آنچنان مورد تحسين و تشويق در سراسر اروپا قرار گرفت كه برخي وي را "ارسطوي فرانسه" ناميدند. ژرژ لويي لوكلر كنت دو بوفون سرانجام در 16 آوریل 1778م در شصت و نه سالگي درگذشت.