* درسهایی از سلوک علمی و عملی حضرت آیت الله نوری همدانی از جمله نکاتی که در دیدارهای مختلف، وجه مشترک داشت، استناد سخنان آیت الله نوری همدانی به آیات قرآن و فرازهای نهج البلاغه بود که گویا همه قرآن و نهج البلاغه را از حفظ هستند و مکرر به آنها استناد میکنند.
بنده قبل از آنکه این سفر را آغاز کنم برای خداحافظی به محضر حضرت آیت الله العظمی جعفر سبحانی شرفیاب شدم و هنگامی که ایشان باخبر شدند در معیت حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی عازم لبنان هستیم، نکاتی فرمودند که از جمله آنها تأکیدشان بر این بود که در این سفر از نظم حضرت آیت الله نوری همدانی در امورشان درس بگیریم و حقیقتاً هم نظم ایشان بسیار فوق العاده است ولی برای بنده در این سفر درسهای زیادی بود که از آن جمله تسلط ایشان به آیات قرآن و سخنان امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه و حافظه قوی که از احادیث داشتند، بسیار حائز اهمیت بود و حتی به طلاب سفارش داشتند که شما باید علاوه بر قرآن و نهج البلاغه که باید پیوسته مورد مطالعه باشد، یک دوره کل احادیث را باید قرائت کنید تا تصویری کلی از معارف اهل بیت علیهم السلام داشته باشید.
از دیگر درسهای این سفر تسلط ذهنی حضرت آیت الله نوری همدانی به سخنان و مطالب حضرت امام خمینی (رض) بود بطوری که به طلاب سفارش میکردند شما دوره بیست جلدی صحیفه نور حضرت امام و یا دوره ۵۲ جلدی تبیان که مجموعه کلمات موضوعی امام راحل هست را باید کامل مطالعه کرده باشید و حتی کتاب دم دستی شما باشد! اینجا بود که علت مواضع انقلابی ایشان را دریافتم که در حقیقت از استاد خود یعنی حضرت امام الگو گرفته و کلیه بیانات ایشان را بمثابه کتاب درسی مورد مطالعه قرار میدهند و دورههای تبیان کتاب دم دستی ایشان است!
* حضور در حوزه علمیه شهر بعلبک و دیدار با علما
در این سفر فشرده، یک روز به شهر بعلبک از شهرهای مهم لبنان رفته و میهمان حجت الاسلام والمسلمین شیخ محمد یزبک از علمای جبل عامل و مسئول حوزه علمیه بعلبک بودیم که جلسه بسیار مهمی را ترتیب داده بود و جمع کثیری از علماء و اساتید حوزهها را به افتخار ورود آیت الله نوری همدانی به بعلبک دعوت کرده بود و در آن جلسه نیز به مثابه دیگر جلسات بندة حقیر آیاتی از کلام الله مجید را تلاوت کردم و پس از آن شیخ محمد یزبک از مقام مرجعیت تجلیل کرد و جمهوری اسلامی ایران و رهبری معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت ا لله خامنهای را مایة امید مسلمانان و مخصوصاً شیعیان لبنان ذکر کرد و از تشریف فرمایی آیت الله نوری همدانی تقدیر و تشکر نمود.
در این جلسه نیز حضرت آیت الله نوری همدانی بر اهمیت تحصیل در حوزههای علمیه تا مرحله فقاهت تأکید جدی داشتند و دلیل آن را هم اینچنین عنوان کردند که اگر شما میخواهید در مردم اثر گذار باشید باید اول فقیه در دین باشید و پس از آن به هدایت مردم و تبلیغ دین همت گمارید و اگر با این وزنه علمی وارد در مجاهدت بشوید قطعاً اثر گذاری بسیار بیشتری خواهید داشت، کما اینکه حضرت امام پس از آنکه به مقام مرجعیت رسید، نهضت انقلابی خود را آغاز کرد و اگر او یک فقیه و مرجع بزرگ نبود هرگز چنین موفقیتی را نمیتوانست بدست آورد، مردم همه دین را در وجود حضرت امام میدیدند ولذا در راه فرامین او جان میدادند و میدانستند که در این راه شک وجود ندارد و او نائب امام زمان است و اوامر او را واجب الاطاعه میدانستند.
* بازدید از منطقه مرزی بنت جبیل و حوزة علمیة آن
در روزهای پایانی این سفر دیداری هم از منطقه مرزی بنت جبیل در مرز اسرائیل و لبنان داشتیم و ابتدا در حوزه علمیهای که در روستای بنت جبیل تأسیس یافته بود، رفتیم و جلسه با شکوهی با حضور اساتید و طلاب آنجا برپا شده بود و تعجب کردم که در این نقطه مرزی با چه خیال راحتی حوزه علمیه ساخته اند و کتابخانه مجهزی هم داشت و از همه مهمتر از سطح درسی آنجا سئوال کردم که طلبهای گفت در اینجا از دروس مقدماتی تا دروس سطح و حتی دروس خارج فقه و اصول وجود دارد! و هم اساتید و هم شاگردان همه فعال هستند، مردم بنت جبیل نیز علیرغم آنکه در جنگ ۳۳ روزه آسیبهای زیادی دیده بودند، امّا با روحیهای بسیار بالا به زندگی خود مشغول بودند و هیچ احساس خوفی از اینکه در مرز با اسرائیل هستند و خطری آنان را تهدید میکند، نداشتند.
* صرف ناهار در «حدیقة ایرانیه» در مرز لبنان با فلسطین اشغالی
جالب تر از همه آن بود که دقیقاً در نقطه مرزی با اسرائیل، باغچهای و یا بهتر بگوئیم پارکی ایجاد شده بود به نام جمهوری اسلامی ایران و نام آن را «حدیقة ایرانیه» گذاشته بودند و خانوادههای لبنانی از روستاهای مختلف میآمدند با بچه هایشان در این پارک در جلوی چشم صهیونیستها بازی میکردند و حتی آن روز برای صرف ناهار، حضرت آیت الله نوری همدانی و همراهان را به آن پارک بردند و در فضای آزاد بدون هیچ استتاری از ما پذیرایی کردند!
بنده به یکی از مسئولان سفر که همراه بود، عرض کردم به لحاظ امنیتی شاید درست نباشد ما را با این همه ماشین و به صورت آشکار در مقابل دید دوربین دشمنان آوردهاید و یک جمعیت حداقل یکصد نفری اینجا تجمع کردهاند و اگر خطری رخ دهد فاجعه بار خواهد بود!
او در جواب گفت ما مخصوصاً این میهمانی را در جلوی چشمان صهیونیستها برگزار کردیم تا بدانند ما از آنها هیچ واهمهای نداریم و آنها هم جرأت هیچ گونه تعرضی را ندارند چرا که میدانند هرگونه تعرض برای آنها بسیار گران تمام خواهد شد و دیگر آن دوران که اسرائیل هر وقت بخواهد هواپیماها و هلیکوپترهایش وارد لبنان شوند و عملیاتی انجام دهند، گذشته است و هم اکنون حزب الله با قدرت تمام در مقابل او مانند شیر ایستاده و اگر کوچکترین تعرضی کند، تاوان سختی خواهد داد و حتی موجودیتش به خطر میافتد!
* همبستگی ادیان و مذاهب در لبنان
کشور لبنان دارای ادیان و مذاهب مختلف و طوایف گوناگون است ولی بحمدالله بواسطه مجاهدتهایی که حزب الله لبنان در مواجهه با دشمن صهیونیستی داشته است، کلیّت لبنان، یکپارچگی خود راحفظ کرده و همه آنها سید حسن نصر الله را به عنوان یک رهبر و مجاهد بزرگ میشناسند و تلاشهای زیربنایی و اولیه امام موسی صدر رهبر شیعیان لبنان نیز در ساماندهی به وضع مسلمانان و شیعیان و ایجاد همبستگی با طوایف مختلف و حتی مسیحیان نیز کاملاً مشهود است و هنوز پس از گذشت حدود چهل سال از مفقود شدن امام موسی صدر، تصاویر او در پهنه لبنان در اهتزاز است.
پیوند جامعه مسیحی لبنان با مسلمانان و شیعیان بسیار حائز اهمیت است و حتی نویسندگان و محققان بزرگی از آنها مانند جرج جرداق مسیحی کتاب با ارزش «الامام علی صوت العدالة الانسانیه» در معرفی شخصیت حضرت علی (ع) به نگارش در آوردهاند و بنده نیز در این سفر توفیق این را داشتم تا یکی از نویسندگان مهم مسیحی آقای دکتر میشل سلیم کعدی از اُدبا و شعرا و شخصیتهای فرهنگی لبنان که آثار متعددی را در شرح حال ائمه اطهار (ع) بویژه امام سجاد (ع) به نگارش در آورده است را در معیت آقای دکتر شریعتمدار، رایزن فرهنگی کشورمان و همچنین آقای دکتر عباس خامهیار از مسئولان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در منزلش دیدار کنیم.
خوشبختانه این پیوست و همبستگی ملی در جامعه لبنان بین مسیحیان، مسلمانان اهل سنت و تشیع بسیار مبارک است و حال آنکه دشمن صهیونیستی همیشه در گذشته سعی داشت در لبنان جنگهای داخلی بین طوایف مختلف ایجاد کند و تا حدودی هم موفق شده بود و بخشهای زیادی از لبنان تخریب شده بود و هر لحظه ممکن بود جنگی در نقطهای از شهری در بگیرد ولیکن با ظهور حزب الله و تدابیر و سیاستهای آشتی جویانه رهبران آن برپایه اصل قرآنی: «مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَی الْکُفَّارِ رُحَمَاء بَیْنَهُمْ ...» (سوره فتح، آیه ۲۹) کم کم وحدت ملی بر جامعه لبنان سایه افکنده است.
* انقلاب اسلامی ملت ایران، تکیه گاه مسلمانان و شیعیان جهان است
در این سفر گاهی اگر فرصتی میشد تا با مردم به گفتگو بنشینیم از علاقه آنها به جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی ملت ایران و رهبری معظم آن شگفت زده میشدم و احساس میکردم ما یک ملت هستیم، آنها ایران را پشتوانه خود میدانستند و نسبت به تحولات داخلی و اخبار مربوط به آن نیز بسیار حساس بودند، به عنوان مثال روزی برای خرید به مغازهای رفته بودم و خانم فروشنده وقتی از طرز صحبت من فهمید که ایرانی هستم، با دل نگرانی خاصی پرسید آیا در جلوی منزل شهید حججی در نجف آباد اصفهان بمب کار گذاشته بودند؟! از اینکه اینها در این حد ریز مسائل و اخبار و حتی شایعات کشورمان را پیگیری میکنند تعجب کردم و گفتم خیر، ظاهراً بمب نبوده و شیء مشکوکی بوده ولی خبرش تا روستاهای لبنان رفته بود!
او در ادامه گفت: شما بدانید اگر جمهوری اسلامی قوی باشد، ما هم احساس قدرت میکنیم و قوی هستیم و اگر روزی جمهوری اسلامی ضعیف شود، ما هم ضعیف خواهیم شد و سر نوشت ما و شما به هم گره خورده است، اینها حرفهای یک فرمانده حزب الله نیست، بلکه حرفهای یک خانم فروشنده در یک مغازه لباس فروشی است!
به هر حال ما باید توجه داشته باشیم که برای انقلاب اسلامی خونهای پاکی ریخته شده است و هم اکنون نیز امثال شهید حججیها جانفشانی میکنند و در این چنین شرایطی صحیح نیست عدهای چپاولگر در صدد تصاحب اموال مردم در بانکها و مؤسسات مالی بر آیند و چهره نظام جمهوری اسلامی را در داخل و خارج مخدوش جلوه دهند.
ما بر این اعتقادیم که اصل انقلاب اسلامی به رهبری حضرت امام خمینی (رض) بر مبنای حق و حقیقت و با اخلاص تمام بوده و برای مجد و عظمت اسلامی و برای ایجاد قسط و عدل در جامعه اسلامی و برای تحقق مقدمات ظهور مولایمان حضرت صاحب الزمان (عج) بوده و بنابراین هر کس در خلاف این مسیر حرکت کند، به خونهای پاک شهیدان خیانت کرده است.
بیان زیبایی حضرت آیت الله جوادی آملی (مدظله) داشتند بدین مضمون که فرمودند: «خدا، خدای شهیدان است، خدای اختلاس گران نیست، این رباخواریها و مفاسد مالی گسترده ربطی به انقلاب اسلامی ندارد، خدا مدافع خون شهیدان است و نمیگذارد خونهای پاک آنان هدر رود!»
مسلماً در چنین شرایطی وظیفه دستگاههای نظارتی بسیار سنگین است، ما باید توجه داشته باشیم که خطر بیرونی هیچگاه جمهوری اسلامی را از پای در نمیآورد ولی خطر مهمی که از داخل ما را تهدید میکند عدم مقابله جدی با مفاسد اقتصادی است که امیدواریم از این مرحله نیز نظام جمهوری اسلامی بتواند با سرافرازی عبور کند.
«إِنْ أُرِیدُ إِلاَّ الإِصْلاَحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَمَا تَوْفِیقِی إِلاَّ بِاللّهِ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَإِلَیْهِ أُنِیبُ»
(سوره هود، آیه ۸۸)