17 مرداد، روز خبرنگار بهترین فرصت برای ارج نهادن ارزش كار خبرنگاران است و به عبارت دیگر این روز بهانه خوبی برای پاسداشت و صلابت اهلی اهل قلم و رسانه است.

به گزارش خبرگزاری فارس از تبریز، خبرنگاران در زمان انقلاب، بعد از آن در جنگ تحمیلی و در حال حاضر در کنار عزیزان جبهه مقاومت در آن سوی مرزهای کشورمان به رسالت حرفه‌ای خویش عمل می‌کنند و در این راه نیز شهدای زیادی تقدیم این انقلاب کردند که نمونه بارز آن شهید صارمی است.

محمود صارمی، خبرنگار خبرگزاری ایرنا در سال 1377 که تنها سلاحش هم قلم و ایمانش بود، برحسب وظیفه، رسالت و تکلیفی که در افغانستان داشت با نثار خون پاک خویش توانست مظلومیت مردم ستمدیده این کشور و جنایت گروه ضدبشری و متحجر طالبان را به گوش جهانیان برساند.

امروز رسالت خبرنگار مسلمان چی؟!
 از این رو، حال این پرسش مطرح می‌شود، او که به خوبی می‌دانست در این کشور بحران‌زده و جنگی خطر اسارت و حتی شهادت وجود دارد، چرا وی باز هم راه بی‌بازگشت و سخت را انتخاب کرد.

از سویی پیش از آنکه درباره امنیت شغلی خبرنگاران و روزنامه‌نگاران صحبت شود، ضرورت دارد، بدانیم جایگاه واقعی شغل خبرنگاری در نظام اسلامی تا چه اندازه مورد تاکید و پذیرش است. در واقع پرسش این است رسانه‌ها در جهان اسلام با چه هدفی راه‌اندازی شده‌اند و در این راستا باید به چه چیزها و مسائلی بپردازند و نقش و رسالت خبرنگاران در این رسانه‌ها چه هست.

با وجود آنچه گفته شد، سوال‌های بی‌شماری در این زمینه مطرح است؛ از جمله اینکه اصحاب رسانه و به ویژه خبرنگاران در نظام جمهورى اسلامى و جهان اسلام،کجاى کارند؟ که هستند و چه هستند؟ و آیا توانستند، ادامه‌دهنده راه و اندیشه شهیدان راه خدمت، وظیفه، اطلاع‌رسانی و اهل قلم باشند.

از طرف دیگر، در شرایط فعلی که جهان اسلام با چالش‌های بزرگی چون نسل‌کشی رژیم صهیونیستی در فلسطین و غزه، جنگ و حمله داعشی‌ها به مسلمانان در عراق، جنایات گروه‌های تکفیری در سوریه، عراق و لبنان، تخریب امکان مقدس مسلمانان به دست گروه‌های منحرف و ... روبه رو است، امروزه وظیفه و رسالت خبرنگاران مسلمان در مقابل این چالش‌های موجود در جامعه اسلامی چه می‌تواند، باشد.

به نظر می‌رسد در شرایط امروزی مهم‌ترین مسئله، تکلیف و رسالت خبرنگاران و روزنامه‌نگاران مسلمان پوشش واقعی این جنایات و اتفاقات باشد و به بیان روشن‌تر در شرایط فعلی که همه ابزارها و قدرت رسانه‌ها در دست دشمنان اسلام و استکبار جهانی است و در این زمینه با ترفندهای مختلف درصدد وارونه نشان دادن این واقعیت‌ها و حرکت‌های ضدبشری علیه مسلمانان هستند. امروز دلواپسی و وظیفه من خبرنگار، روزنامه‌نگار و اهل قلم در مقابل این وحشی‌گری‌ها این است؛ بی‌تفاوت و ساکت نباشیم.

نکته حائز اهمیت در این مقوله اینکه رسانه‌ها در عصر ارتباطات و اطلاعات یکی از مهم‌ترین ابزارهای دسترسی سریع به اطلاعات و منابع مختلف بوده که در تحقق پیشرفت فرهنگ و تمدن بشری نقش حیاتی را بر عهده داشته و دارند که برای رسیدن به این اهداف خبرنگاران و روزنامه‌نگاران نقش تعیین‌کننده‌ای بر عهده دارند.

از « خبرنگار مسلمان» بیاموزیم
 از این حیث،کسی که قلم به دست می‌‏گیرد، باید تقوا، صداقت، عفاف و انصاف نسبت به دیگران را سرلوحه فعالیت‌های خویش قرار دهد. گاه بر اثر رعایت نکردن عواملی چون صداقت نداشتن در فرآیند انتشارخبر، تناقض‌‏گویی، مبالغه و اغراق در فرآیند انتشار خبر، تحریف خبر، سانسور خبر، موثق نبودن خبر، عینی و واقعی نبودن خبر، بی‌‌طرف نبودن در انتشار اخبار و جذابیت نداشتن در خبررسانی مردم نمی‌‏توانند به خبر رسانه‌‏ها اعتماد کنند.

به سخن دیگر، در نوشتن و انتقادها باید عدالت را رعایت کرد. این همان دستور قرآن است. « فَبَشِّر عِبادِ الَّذِینَ یَستَمِعُونَ القَولَ فَیَتَّبِعُونَ اَحسَنَه». پس مژده به بندگان من، کسانی که سخن‌ها را می‌شنوند و سپس نیکوترین آن را انتخاب می‌کنند.

 آنچه اختصاصاً در این زمینه مورد تاکید است اینکه، بسیار واضح است که خبرنگار و رسانه در حقیقت امانتدار مردم در دستیابی به اطلاعات هستند و باید این امانت را به خوبی ادا کنند. حق مردم در جامعه اسلامی بر رسانه‌ها این است که از اخبار مفید، لازم و منطبق با مصالح جامعه برخوردار باشند.

در تراز خط خبرنگار مسلمان
بر این اساس، رسانه به عنوان واسطه بین مردم و واقعیت‌ها و رویدادها باید آینه وفادار رخدادهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... باشد. به این صورت، قرآن کریم در آیه 58 سوره نساء بر اهمیت این موضوع تاکید می‌کند؛ إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُکُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الأمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا ....، خداوند به شما دستور می‌دهد که امانت‌ها را به اهل آن باز گردایند. از این رو در نظام اخلاقی اسلام مردم و جامعه مورد احترامند و هیچ‌گاه و به هیچ قیمتی نباید آبرو و حیثیت مردم وجه‌المصالحه قرار گیرد.

با وجود این به عقیده کارشناسان حوزه رسانه، اخبار و اطلاعات اگر چه اصول خبررسانی در رسانه‌های امروز جهان، مبتنی بر شعار «دانستن حق مردم است» است، اما حق مردم علاوه بر دانستن شامل موارد دیگری نیز می‌شود که حفظ جامعه، حفظ دین، تقویت اتحاد،وحدت و انسجام جامعه، رشد و توسعه در همه ابعاد و ... همه و همه از جمله آنهاست.

بدون تردید، این اخبار و اطلاعات صحیح به عنوان امانتی از مردم نزد خبرنگار باید به صاحبان امانت برگردد و جایی که باید اظهار شود، اظهار شود.

از نظر بسیاری از مردم, روزنامه‌نگاری تنها یک حرفه نیست، بلکه یک رسالت است. بنابراین خبرنگار و روزنامه‌نگار باید مظهر اخلاق، عدالت و بی‌طرفی باشد. روزنامه‌نگاران برای اینکه بتوانند به‌ عنوان چشم و گوش جامعه حقایق را بیان کرده و قضاوت را به عهده افکار عمومی بگذارند، باید اصل بی‌طرفی را رعایت کنند.

بار اطلاع‌رسانی سالم و بیان حقایق بردوش خبرنگاران  مسلمان
در نگاه حرفه‌ای، خبرنگار فردی است که به نمایندگی از مردم، برای اطلاع‌رسانی سالم و بیان حقایق، عملکرد و رفتار تمام افراد جامعه، مخصوصاً مسؤولان و صاحب منصبان را زیر ذره‌بین قرار داده و به نقد و موشکافی آن می‌پردازد. تا با شناخت نقاط ضعف و قوت به پیشبرد اهداف ملی و مردمی منتهی شود.

بی‌شک، با چنین نگرشی است که مسؤولیت خبرنگاران و روزنامه‌نگاران در جامعه اسلامی شکل می‌گیرد. به این ترتیب می‌توان مهم‌ترین رسالت و نقش اهل قلم و رسانه‌ها را در نظام اسلامی در بیانات بنیانگذار نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، امام خمینی(ره) به عینه مشاهده کرد.

به عقیده ایشان«رسانه‌های گروهی به ویژه صدا و سیما، این مراکز آموزش و پرورش عمومی، می‌توانند خدمات‌ گرانمایه‌ای را به فرهنگ اسلام و ایران کنند.» (امام خمینی، 1370، ج 19، ص 109)؛ رسانه باید«روشنگری... داشته باشد و مردم را هدایت کند.» (امام خمینی، 1370، ج 8، ص 18).

قسم به قلم و آن چه بدان می‌‏نویسند
حضرت امام(ره) به اصحاب رسانه‌ها هشدار می‌دادند و اینکه «در نوشته‌هایتان به خدا توجه داشته باشید. بدانیدکه این قلم که در دست شماست، در محضر خداست و اگر هر کلمه‌ای نوشته شود، بعد سوال می‌شود که چرا این کلمه نوشته شده است. اگر به جای این کلمه بشود یک کلمه خوب‌تر نوشت، از شما سوال می‌کنند چرا این کلمه زشت را نوشته‌اید.» (امام خمینی، 1370، ج 13، ص 251) و در این خصوص همچنین تاکید بر این دارند «قبل از اینکه تیترها را بخواهید درشت بنویسید، با خودتان خلوت کنید و ببینید که برای چه این کار را می‌کنید؟ مقصد شما چه است.» (امام خمینی، 1370، ج 14، ص 69).

در کل باید گفت، اهل قلم در نظام اسلامی جایگاهی ارزنده و رفیعی دارد، به طوریکه خداوند متعال در عظمت و شأن قلم ، سوره‌ای به آن اختصاص داده و به قلم آنان سوگند یاد می‌کند.«ن و القلم و ما یسطرون » قسم به قلم و آن چه بدان می‌‏نویسند. همین ...

نگارنده: موسی کاظم‌زاده